Plac Daszyńskiego

Plac Daszyńskiego, plac w centrum Częstochowy utworzony podczas → połączenia Starej i Nowej Częstochowy w 1823–26, ograniczony od wschodu → kościołem św. Zygmunta. Pierzeja południowa i północna zabudowana jest kamienicami z przełomu XIX i XX w., stanowiącymi w większości dawną własność żydowską. Pierwotnie teren ten zajmował → cmentarz przy kościele św. Zygmunta (zlikwidowany w 1826). W jego miejscu wytyczono plac targowy zwany Nowym Rynkiem, był wybrukowany, handlowano tam głównie produktami spożywczymi. Rynek był miejscem, skąd brały początek demonstracje patriotyczne w 1861, 1904, 1905. W latach 20. i 30. XX w. tu rozpoczynały się pochody 1-majowe. W 1917 rozebrano murowany budynek na Nowym Rynku, w którym znajdowała się waga. W tr. Magistrat Częstochowy zdecydował, iż handel będzie mógł odbywać się 50 m od kościoła św. Zygmunta. W 1929 Nowy Rynek przemianowano na plac Waleriana Łukasińskiego. W 1930 z inicjatywy prezydenta miasta → Romualda Jarmułowicza na placu zbudowano podziemny szalet publiczny, ułożono betonowe chodniki i posadzono krzewy oraz kwiaty, zaś w 1934 targowisko przeniesiono na Zawodzie na Rynek Narutowicza. Od 1932 plac nosił imię Ignacego Daszyńskiego. Środek placu zajmowały trawniki. Jezdnie biegły po obrzeżach; północna zachowała się do dziś, południową jezdnię zbliżono później do środka – by z placu można było płynnie wjechać w ulicę Mirowską; starą jezdnię zaadaptowano wtedy na parking (istnieje do dziś). Plac przecinała jezdnia łącząca ulicę Joselewicza z Ogrodową. W sierpniu 1939 na placu wykopano rowy przeciwlotnicze, które zostały zasypane w październiku tr. W 1941–42, podczas okupacji niemieckiej, teren ten znajdował się na obszarze → getta i funkcjonował pod nazwą Ostring. W 1946 wzniesiono tam → Pomnik Zwycięstwa Armii Radzieckiej, który został usunięty w 1990. W 1952–90 plac nosił imię Marcelego Nowotki, później przywrócono poprzedniego patrona placu. W 2013 teren przebudowano i wprowadzono nową organizację ruchu m.in. u zbiegu ulicy Mirowskiej, Krakowskiej i Warszawskiej wybudowano rondo. W 2008 odsłonięto na placu monument papieża Jana Pawła II.

Tomasz Haładyj, Jezdnie i trawniki placu Daszyńskiego, „Gazeta Wyborcza Częstochowa” 2004 (12 X), s. 4; „Goniec Częstochowski” 1917, nr 178, s. 2, nr 200, s. 4; „Nowy Express Częstochowski” 1929, nr 16, s. 2; – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.