Niemieckie obozy pracy1942–1945

Niemieckie obozy pracy 1942–1945, fabryczne obozy pracy przymusowej dla Żydów, zorganizowane i prowadzone przez koncern Hugo Schneider Aktiengesellschaft (Hasag) z Lipska w 1942–45. Obóz pracy Judenlager Hasag-Apparatenbau został założony 22 IX 1942. Mieścił się na Stradomiu (przy obecnej ul. 1 Maja 19). W obozie przebywała ludność pochodzenia żydowskiego z Polski, Niemiec i Austrii – przeciętnie 3100 osób; przez obóz przeszło ok. 6 tys. osób. Więźniowie pracowali w fabryce amunicji i w transporcie. W obozie panowała epidemia tyfusu. Niemcy dokonywali egzekucji na więźniach (na → cmentarzu żydowskim). Podczas likwidacji obozu część więźniów wywieziono w nie ustalonym kierunku. Obóz został zlikwidowany 16 I 1945.

Obóz pracy → Hasag-Raków został założony w czerwcu 1943. Mieścił się na terenie huty na Rakowie. W obozie przebywała ludność pochodzenia żydowskiego z Polski i Słowacji – przeciętnie 500–1000 osób. Więźniowie pracowali w hucie. Niemcy dokonywali egzekucji (rozstrzeliwano więźniów na terenie obozu i na cmentarzu żydowskim).

Obóz pracy Hasag-Pelzery został założony w czerwcu 1943. Mieścił się na terenie fabryki „Pelzery”, przy obecnej ul. 1 Maja. W obozie przebywała ludność pochodzenia żydowskiego z Polski, Niemiec, Austrii i Czech – przeciętnie 5 tys. osób; przez osób przeszło ok. 7 tys. osób. Więźniowie pracowali w fabryce amunicji. Miesięcznie w obozie umierało ok. 15 osób. Niemcy dokonywali egzekucji (rozstrzeliwanie więźniów na Cmentarzu Żydowskim). Podczas likwidacji obozu w styczniu 1945 Niemcy wywieźli część więźniów do Rzeszy.

Obóz pracy Hasag-Warta, założony latem 1943. Mieścił się na terenie fabryki „Warta”. W obozie przebywała ludność pochodzenia żydowskiego z Polski, Czechosłowacji, Niemiec i Węgier – przeciętnie 3 tys. osób; ogółem przez obóz przeszło ok. 4 tys. osób. Więźniowie pracowali w fabryce amunicji „Warta”. W obozie panowała epidemia tyfusu. Niemcy rozstrzeliwali więźniów poza obozem. Podczas likwidacji obozu w styczniu 1945 część więźniów wywieziono do Rzeszy, część uwolniono.

Obóz pracy Hasag-Częstochowianka, założony w II połowie 1943. Mieścił się na terenie fabryki „Częstochowianka”. W obozie przebywali obywatele polscy pochodzenia żydowskiego, przeciętnie 2 tys. osób. Więźniowie pracowali w fabryce amunicji. Podczas likwidacji obozu w styczniu 1945 Niemcy wywieźli więźniów w nieustalonym kierunku.

Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945, Warszawa 1979, s. 146–147.