Gaczkowski Józef

Gaczkowski Józef (1896–1941), pseudonim Mirek. Farmaceuta, kierownik apteki, działacz społeczny i niepodległościowy. Ur. 27 XII 1896 w Żytomierzu na Wołyniu, był synem zesłańca po powstaniu 1863–64, który po odbyciu kary osiadł na Wołyniu.

W sierpniu i wrześniu 1920 w czasie wojny z Rosją bolszewicką brał udział w walkach z wojskami Tuchaczewskiego; kampanię zakończył nad Berezyną. Po zakończeniu wojny osiadł w Częstochowie Był kierownikiem apteki → Huty „Częstochowa” (przy ul. Limanowskiego na Rakowie) oraz apteki Szpitala Powiatowej Kasy Chorych (przy ul. Mickiewicza). Należał do zarządów Polskiej Organizacji Wolności i → Związku Legionistów. Udzielał się w kole → Ligi Obrony Powietrznej Państwa (LOPP), był sekretarzem zarządu. Brał udział w wojnie z Niemcami w 1939. Wzięty do niewoli zbiegł i powrócił do Częstochowy. Od listopada 1939 współtworzył, później został komendantem okręgu częstochowskiego → Polskiego Związku Wolności (okręg obejmował powiaty: częstochowski, zawierciański, włoszczowski, południową część radomszczańskiego i wschodnią wieluńskiego). Był redaktorem konspiracyjnej gazetki „Za Wolność”. Po aresztowaniu przez Niemców 29 XII 1941 został osadzony w więzieniu na Zawodziu w Częstochowie. Poddany torturom w siedzibie gestapo (przy ul. → Kilińskiego 10), w obawie, by nie zdradzić struktur konspiracyjnych, w nocy z 29 na 30 XII 1941 zażył truciznę. Zm. 30 I 1942, pochowany został na cmentarzu św. Rocha w Częstochowie, w sektorze 43, rząd C, grób nr 4. Jego imieniem nazwano ulicę w Częstochowie (w dzielnicy Raków).

W małżeństwie z Józefą Kierońską (1900–1965) miał syna Mirosława Macieja (1927–2000) pseudonim Józef, żołnierza Armii Krajowej, który działał jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej w komórce wywiadu, w 1946 został skazany za działalność w → Konspiracyjnym Wojsku Polskim w procesie przeciwko → Stanisławowi Sojczyńskiemu „Warszycowi”, więziony był do 1956 w Sztumie.

Cmentarz św. Rocha w Częstochowie. Przewodnik biograficzny, pod red, J. Sętowskiego, Częstochowa 2012, s. 69; Jan Bohdan Gliński, Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej, t. III, Wrocław 2003, s. 74; Słownik biograficzny konspiracji częstochowskiej, Częstochowa 1999, s. 20–22; – Ksawery Jasiak, Działalność partyzancka Konspiracyjnego Wojska Polskiego, Wieluń–Opole 2008, s. 66, 110, 188, 199, 217; – „Goniec Częstochowski” 1935, nr 25 (30 I), s. 3; – Urząd Stanu Cywilnego w Częstochowie, akt zgonu nr 366/33/I; – odpis z inskrypcji nagrobnej (tu data zgonu 30 I 1942).