Związek Hallerczyków (ZH)

Związek Hallerczyków (ZH), organizacja kombatancka utworzona w 1922 w Warszawie, zrzeszająca byłych uczestników formacji hallerowskich, za które uznawano: II Brygadę Legionów Polskich, Armię Polską we Francji, oddziały ochotnicze z Ameryki, 4 i 5 Dywizję Strzelców Polskich, oddział murmański oraz Armię Ochotniczą 1920. ZH po zamachu majowym 1926 zajął stanowisko antysanacyjne, pozostawał poza → Federacją Polskich Związków Obrońców Ojczyzny. Oddział częstochowski ZH zaczęto tworzyć w maju i czerwcu 1932; powstał komitet organizacyjny, który w lokalu zajmowanym przez Obóz Wielkiej Polski (przy II Alei 37) zachęcał (w informacjach zamieszczanych w → „Gońcu Częstochowskim”) do zapisywania się do Związku. Pracami organizacyjnymi kierowali Bolesław Burczyński i Władysław Ziemba. ZH rozwijał działalność na obszarze powiatu częstochowskiego, m.in. prowadząc zajęcia z przysposobienia wojskowego oraz odczyty. W połowie lat 30. ZH liczył ok. 100 osób, większość członków należała do Stronnictwa Narodowego. W kwietniu 1936 na Jasnej Górze poświęcono sztandar placówki częstochowskiej ZH. Współpracował z częstochowskim kołem → Związku Powstańców Śląskich, Towarzystwem Gimnastycznym → „Sokół”, → Katolickimi Stowarzyszeniami Młodzieży Męskiej i Żeńskiej. W 1937 w Częstochowie miał miejsce zjazd delegatów ZH z udziałem generała Józefa Hallera (→ Haller w Częstochowie). Prezesami oddziału byli Władysław Ziemba, Bolesław Barczyński (od 1933), czołowymi działaczami: Kazimierz Gryglewski, Paweł Tołwiński, Józef Kapkowski, Stanisław Klups. Siedziba oddziału znajdowała się przy ul. Racławickiej 24.

Encyklopedia historii Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1999, s. 524; Eligiusz Małolepszy, Kultura fizyczna i przysposobienie wojskowe w Częstochowie i powiecie częstochowskim w latach 1918–1939, Częstochowa 1996, s. 128, Jan Walczak, Stowarzyszenia społeczne w Częstochowie w okresie Drugiej Rzeczypospolitej (1918–1939), [w:] Życie codzienne w Częstochowie w XIX i XX w., red. R. Szwed i W. Palus, Częstochowa 1999, s. 115; – „Goniec Częstochowski” 1932, nr 117, s. 5, nr 133, s. 3, 1933, nr 9, s. 3, 4, 1937, nr 224, s. 3, nr 225, s. 2, nr 259, s. 6.