Szpital Miejski (Zapasowy) dla Chorych Wewnętrznych

Szpital Miejski (Zapasowy) dla Chorych Wewnętrznych, szpital utworzono w 1917, funkcjonował początkowo w budynku prywatnym przy ulicy Miedzianej (obecnie Sułkowskiego). Od 1921 mieścił się przy ulicy Jasnej (od 1926 jest to Waszyngtona) 48. Wcześniej w tym gmachu znajdował się szpital zakaźny. W 1919–21 w szpitalu było 80 łóżek. Najwięcej chorych poddawano kuracji na choroby wewnętrzne, gruźlicę płuc, choroby weneryczne. W szpitalu była wysoka śmiertelność (sięgająca 20%), np. w ciągu 1920 zmarły 132 osoby, najwięcej na choroby wewnętrzne (73) i gruźlicę (54). Od listopada 1921, po przeniesieniu szpitala do budynku przy ulicy Jasnej, uruchomiono w nim oddział dziecięcy (który nazywano też szpitalem dziecięcym); znajdowało się na nim 35 łóżek i do końca tegoż roku leczono tam 21 dzieci. Od 1921 działał też oddział położniczy (w tymże roku na oddziale było 30 kobiet). W 1928 w szpitalu tym znajdowały się trzy oddziały: dla chorych wewnętrznych, dziecięcy i położniczy. Posiadał wówczas 98 łóżek. Od połowy lat 20. do II połowy lat 30. kadrę lekarską, obok doktora Stawnickiego, stanowili lekarze: → Paweł Szaniawski, ordynator oddziału dziecięcego, → Lucjan Kędzierski, ordynator oddziału położniczego oraz → Wacław Konar, lekarz internista, który w szpitalu kierował laboratorium analitycznym. W placówce zatrudniony był też felczer – Władysław Szubiński, który mieszkał stale w budynku szpitalnym. Z opisu doktora Stawnickiego z 1932 dowiadujemy się, jak wyglądał: „Zajmowany przez szpital budynek jest murowany, dwupiętrowy, ma jedno duże skrzydło (oficynę) i małe skrzydło z pomieszczeniem dla żeńskiej służby”. W 1933 Szpital Miejski (Zapasowy) dla Chorych Wewnętrznych posiadał 106 łóżek i cztery oddziały (wewnętrzny, dziecięcy, położniczy i gruźliczy). W placówce pracowało wówczas pięciu lekarzy: W. Stawnicki (dyrektor szpitala), Paweł Szaniawski, Lucjan Kędzierski (kierował oddziałem położniczym), → Paweł Błagowidow (pracował na oddziale wewnętrznym) i W. Konar. Szpital funkcjonował w niezwykle trudnych warunkach. Wiązało się to głównie z tym, że budynek, który wzniesiony został jako mieszkalny, nie nadawał się na cele szpitalne. Jak informował w sprawozdaniu z 1932 doktor Stawnicki: „mieszczą się w nim trzy odrębne oddziały, potrzebujące oddzielnych, odpowiednich urządzeń. Ciasnota i niewygody pod każdym względem dają się we znaki zarówno chorym, jak i personelowi […]. Od frontu, na poziomie ulicy mieści się poczekalnia, na wysokim parterze frontu – sala dla rodzących, sala porodowa […]. Na pierwszym piętrze znajdował się oddział dla chorych na gruźlicę mężczyzn i oddział dla mężczyzn z chorobami wewnętrznymi […]. Po drugiej stronie klatki schodowej na tymże piętrze oddział dla kobiet z chorobami wewnętrznymi oraz salka opatrunkowa. Na drugim piętrze od frontu oddział dla dzieci z przylegającym do niego pomieszczeniem dla sióstr oddziału dziecięcego […]. Po drugiej stronie klatki schodowej drugiego piętra [jest] laboratorium chemiczno-bakteriologiczne […] i oddział dla chorych na gruźlicę kobiet”. Nie lepiej przedstawiała się sytuacja pod względem sanitarnym: brak było kanalizacji w szaletach na podwórzu, odczuwano też brak oddzielnej łazienki w budynku, przeznaczonej dla licznego personelu szpitalnego. W budynku nie było odpowiednich pomieszczeń dla niższego personelu medycznego, brak było separatek. W 1929–31 przeciętne roczne obłożenie szpitala chorymi było wysokie, wynosiło 79 osób. Procent śmiertelności wśród chorych wynosił: w 1929 – 12,4% (na 1527 pacjentów zmarło 189), w 1930 – 9,8% (na 1451 zmarło 143), w 1931 – 11,7% (na 1417 zmarło 166). Trudne warunki lokalowe miały wpływ na to, że sale dla chorych na gruźlicę na oddziale wewnętrznym nie były izolowane od sal, w których przebywali inni chorzy. W szpitalu działało laboratorium analityczne, gdzie dokonywano badania składu substancji organicznych, m.in. analizy moczu, kału, krwi, treści żołądkowej, plwocin, płynu mózgowordzeniowego, wydzielin na gonokoki. Wspomniane laboratorium pełniło usługi na rzecz innych jednostek lecznictwa zamkniętego w Częstochowie. W zakresie prześwietleń rentgenowskich szpital korzystał z usług → Szpitala Powiatowej Kasy Chorych (PKCh) w Częstochowie; chorzy kierowani do Szpitala dla Chorych Wewnętrznych przez PKCh byli prześwietlani bezpłatnie.

Juliusz Sętowski, Placówki ochrony zdrowia oraz kadra lekarska w Częstochowie i powiecie częstochowskim w latach 1918–1939, Częstochowa 2024, s. 32–35; Franciszek Sobalski, Szpitale Częstochowy w okresie II Rzeczypospolitej (1918–1939), „Ziemia Częstochowska” 2004, t. XXXI. s. 50; – Informator handlowo-przemysłowy na rok 1928, s. 25; Informator miasta Częstochowy 1925, Częstochowa [1925], s. 25; – Rocznik lekarski Rzeczypospolitej Polskiej na 1933/34 rok, oprac. Stanisław Konopka, Warszawa 1933, kolumna 99; – Archiwum Państwowe w Częstochowie, Magistrat Częstochowy 8122.

Juliusz Sętowski