Szpital Częstochowskiego Towarzystwa Przeciwgruźliczego w Sabinowie

Szpital Częstochowskiego Towarzystwa Przeciwgruźliczego w Sabinowie, funkcjonował w 1930–39. → Powiatowa Kasa Chorych (PKCh) oprócz szpitali w Częstochowie oraz w Rakowie prowadziła także placówkę szpitalną w Sabinowie koło Częstochowy. W 1927–29 PKCh dokonała zakupu w Sabinowie koło Częstochowy (obecnie w granicach miasta) posiadłości należącej do rodziny Jełowickich; był to obszar liczący 12 morg (67 200 m²) w tym 4 morgi stanowił park ze starym drzewostanem. Według planów PKCh na zakupionym terenie miały zostać wybudowane szpital i półsanatorium dla piersiowo chorych. Szpital dla Piersiowo Chorych (nazywany też Domem Rekonwalescenta) został uruchomiony w połowie 1930; otwarcia szpitala dokonał lekarz PKCh Józef Marczyński. Placówką, w której znajdowało się początkowo 30 łóżek (później liczba ich wzrosła do 50), kierował doktor → Stanisław Szwedowski. Ubezpieczalnia Społeczna w Częstochowie 31 X 1935 ze względów oszczędnościowych zmuszona była zamknąć szpital w Sabinowie. Wówczas zarząd → Częstochowskiego Towarzystwa Przeciwgruźliczego (na czele z prezesem doktorem → Pawłem Szaniawskim), w trosce o zdrowie osób chorych na gruźlicę, postanowił wydzierżawić ten obiekt od Ubezpieczalni Społecznej. Szpital, w którym znajdowało się 30 łóżek, został uruchomiony ponownie pięć miesięcy później – 1 IV 1936. Dyrekcja Ubezpieczalni poczyniła szereg działań w celu jego szybkiego przekazania Częstochowskiemu Towarzystwu Przeciwgruźliczemu; jednocześnie Ubezpieczalnia zarezerwowała dla swoich potrzeb osiem łóżek w szpitalu. Tym samym Ubezpieczalnia Społeczna poczyniła kroki, które miały w jakiejś części wspierać finansowo Szpital Częstochowskiego Towarzystwa Przeciwgruźliczego. Szpital częściowo był dotowany przez Zarząd Miasta Częstochowy; miasto zarezerwowało dla swoich potrzeb dziesięć łóżek w placówce w Sabinowie. W szpitalu leczone były osoby, u których stwierdzono (czynną i rozwiniętą) gruźlicę płuc, oraz chorzy z chorobami krtani, którzy nie mogli być leczeni w klimacie górskim. Do szpitala przyjmowano też osoby u których podejrzewano gruźlicę płuc. Dyrektorem placówki i ordynatorem w 1936–39 był S. Szwedowski. Po przejęciu szpitala zarząd Częstochowskiego Towarzystwa Przeciwgruźliczego wystosował apel do społeczeństwa częstochowskiego z prośbą o składanie ofiar na rzecz placówki. Motywował to znacznymi kosztami utrzymania szpitala i leczenia chorych. Placówka utrzymywała się głównie z corocznych subwencji przekazywanych przez Zarząd Miasta Częstochowy (wynosiły one sześć tysięcy złotych), korzystano też z subsydiów Ubezpieczalni Społecznej.

Juliusz Sętowski, Placówki ochrony zdrowia oraz kadra lekarska w Częstochowie i powiecie częstochowskim w latach 1918–1939, Częstochowa 2024, s. 78 –79; Bohdan Puczyński, Rozwój społeczno-gospodarczy Częstochowy w okresie II Rzeczypospolitej, [w:] Dzieje Częstochowy od zarania do czasów współczesnych, Katowice 1964, s. 163; Franciszek Sobalski, Szpitale Częstochowy w okresie II Rzeczypospolitej (1918–1939), „Ziemia Częstochowska”, t. XXXI, 2004, s. 64; Rocznik lekarski Rzeczypospolitej Polskiej na 1933/34 rok, oprac. Stanisław Konopka, kolumna 99; Urzędowy spis lekarzy, lekarzy dentystów, farmaceutów, pielęgniarek, położnych, uprawnionych i samodzielnych techników dentystycznych, Warszawa 1939, s. 7 (szpitale); – Powiatowa Kasa Chorych w Częstochowie, „Kurier Poranny” 1929, 27 VI. Numer poświęcony samorządowi terytorialnemu i ubezpieczeniom społecznym, s. 34; – Szpital Częstochowskiego Towarzystwa Przeciwgruźliczego dla piersiowo chorych w Sabinowie, „Goniec Częstochowski” 1936, nr 76 (31 III), s. 3; – „Express Częstochowski” 1930, nr 143, s. 3; „Goniec Częstochowski” 1931, nr 49, s. 21; – Archiwum Państwowe w Częstochowie, Wydział Techniczny 9446.

Juliusz Sętowski