Sołdrowski Jan

Sołdrowski Jan (1889–1970), polonista, nauczyciel, bibliotekarz, krajoznawca, działacz katolicki i społeczny, radny miejski. Ur. 31 VII 1889 we wsi Wysokie k. Limanowej, był synem Tomasza i Jadwigi z Cabałów

Ukończył szkołę elementarną w Limanowej, a następnie w 1904 (z wyróżnieniem) gimnazjum w Nowym Sączu. Od 1901 należał do Sodalicji Mariańskiej. W 1904 wstąpił do nowicjatu Towarzystwa Jezusowego (jezuitów); kontynuował naukę w szkołach zgromadzenia w Starej Wsi i Chyrowie; tam w 1911 uzyskał świadectwo dojrzałości. W 1911–13 w Nowym Sączu odbył dwuletni kurs filozofii scholastycznej. Za zgodą przełożonych powrócił do życia świeckiego i podjął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, studiował na kierunkach: język polski wraz z historią literatury, filozofia, historia i literatura klasyczna. Na skutek przerw spowodowanych I wojną światową absolutorium uzyskał w 1921. W 1917–18 pełnił funkcję sekretarza inspektoratu szkolnego w Biłgoraju. W 1918–19 był nauczycielem historii w Noworadomsku (Radomsko). We wrześniu 1919 przyjął posadę w → Gimnazjum Męskim Wincentego Szudejki w Częstochowie (od 1920 II Męskie Gimnazjum Państwowe im. R. Traugutta). Był tam polonistą i bibliotekarzem szkolnym, organizował wycieczki krajoznawcze oraz opiekował się młodzieżowym kółkiem kolarskim i kołem amatorów fotografów. W czasie okupacji niemieckiej jako nauczyciel uczestniczył w tajnym nauczaniu w zakresie szkoły średniej. Z gimnazjum R. Traugutta zwolniono go w 1952 z powodów politycznych: jego syn Andrzej, skazany na siedem lat za udział w Sodalicji Mariańskiej Akademików (odbywał wyrok w więzieniu we Wronkach). W 1952–53 pracował jako pomocnik bibliotekarza w Klasztorze Jasnogórskim, w 1952–55 był wykładowcą języka łacińskiego w Niższym Seminarium Duchownym diecezji częstochowskiej. W 1921–39 współpracował z dziennikiem → „Goniec Częstochowski”, a w 1926–53 z Tygodnikiem Katolickim → „Niedziela”; zamieszczał w nich liczne artykuły na tematy religijne, literackie, społeczno-polityczne i krajoznawcze. W 1926 nakładem księgarni → Tomasza Nagłowskiego w Częstochowie opublikował książeczkę O wycieczkach szkolnych jako istotnej części nauczania języka polskiego. Był aktywnym członkiem → Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji, jej kandydatem na prezydenta Częstochowy, z jej ramienia w 1927–29 zasiadał w Radzie Miejskiej; pracował w komisjach: oświaty, opieki społecznej i rozbudowy miasta. Współpracował z pierwszym biskupem diecezji częstochowskiej, dr. → Teodorem Kubiną. Przy jego poparciu założył i w 1928–29 kierował Chrześcijańskim Uniwersytetem Robotniczym (ChUR) w Częstochowie, prowadził też miejscowe koło ChUR. Działał w kole Polskiej Inteligencji Katolickiej i w zarządzie Diecezjalnego Instytutu Akcji Katolickiej; był delegatem do jej Rady Naczelnej. Organizator turystyki wśród młodzieży, od 1931 należał do Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK); w 1933–39 i 1945–47 był członkiem zarządu PTK. Zasiadał w zarządzie częstochowskiego „Caritas” do czasu przejęcia jej przez państwo w 1950. Podczas okupacji pracował w → Radzie Głównej Opiekuńczej (RGO) w Częstochowie. Po 1945 wstąpił do Związku Bibliotekarzy i Archiwistów, stając się współzałożycielem częstochowskiego oddziału. Zm. 4 IV 1970 w Częstochowie, pochowany został na cmentarzu św. Rocha (w sektorze 42, rząd A, grób nr 7). Odznaczony przez papieża Pawła VI orderem Pro Ecclesia et Pontifice (1969).

Jego żoną (od 1922) była Helena Pustułka (1897–1982), nauczycielka z Nowego Sącza, od 1913 działaczka tamtejszego harcerstwa, w 1916 członkini ewakuowanej do Pragi czeskiej na kilkanaście miesięcy polskiej I Drużyny Skautek im. św. Jadwigi, organizatorka harcerstwa częstochowskiego, nauczycielka w 1920–70. W małżeństwie z nią miał sześcioro dzieci: Stanisława (1923–84), żołnierza Armii Krajowej (AK), więźnia okresu stalinowskiego (zm. w Chicago, pochowany został na cmentarzu w Gdańsku Oliwie); Jerzego (1925–1939), który zginął, przechodząc przez granicę niemiecko-sowiecką (pochowany został w Przemyślu); Andrzeja (1927–2002), harcerza Szarych Szeregów i członka AK, więźnia Mokotowa i Wronek (spoczywa na cmentarzu w Chorzowie); Jana (ur. 1929), Marię (ur. 1931), mgr filologii polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, nauczycielkę, autorkę publikacji zwartych i artykułów o tematyce historycznej, literackiej i pedagogicznej, zamężną z prof. dr. hab. Zbigniewem Żmigrodzkim, prof. zwyczajnym Uniwersytetu Śląskiego.

Cmentarz św. Rocha w Częstochowie. Przewodnik biograficzny (Zbigniew Żmigrodzki), Częstochowa 2012, s. 210; Słownik biograficzny katolicyzmu społecznego w Polsce, t. III (J. Kapuścik), Lublin 1995, s. 77–78; Słownik badaczy literatury polskiej, t. I (J. Kapuścik), red. Jerzy Starnawski, Łódź 1994, s. 261–262; – informacje i dokumenty w posiadaniu rodziny Żmigrodzkich z Częstochowy.

Juliusz Sętowski