Rozmarynowski Władysław Stefan

Rozmarynowski Władysław Stefan (1897–1970), pseudonim Stefan Żarski. Legionista, oficer Wojska Polskiego, starosta częstochowski. Ur. 2 I 1897 w Warszawie, był synem Józefa, pracownika Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, i Stanisławy Tekli z Głowińskich.

Po ukończeniu w 1912 Szkoły Technicznej Warszawsko-Wiedeńskiej Kolei Żelaznej rozpoczął naukę w Szkole Mechaniczno-Technicznej H. Wawelberga i S. Rotwanda w Warszawie. Był członkiem Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie”, a także Polskich Drużyn Strzeleckich (PDS). W 1914 odbył letni kurs PDS w Nowym Sączu, 6 VIII 1914 wymaszerował z Krakowa do Królestwa Polskiego z 1 kompanią kadrową (w składzie 1 plutonu pod dowództwem Kazimierza Piątka-Herwina). Brał udział w obronie dworca kolejowego w Kielcach, doszedł z kompanią do Klimontowa k. Sandomierza, był kontuzjowany. Po rekonwalescencji w Krakowie i Jabłonkowie został wcielony 15 X 1914 do kompanii narciarskiej II Brygady Legionów, z którą przebył szlak z Węgier i Bukowiny do Galicji Wschodniej. Po jej rozwiązaniu służył od 1 V 1915 w batalionie zapasowym kapitana Szczęsnego Rucińskiego. Batalion został przeniesiony do Rozprzy i wcielony do formującego się 6 pułku piechoty (pp) Legionów Polskich; Rozmarynowski od 15 IX 1915 służył w 4 kompanii 6 pp, brał udział w walkach na Wołyniu i pod Maniewiczami, Wielkim Miedwieżem i Kostiuchnówką. Został dowódcą 1 plutonu 4 kompanii i mianowany aspirantem oficerskim z rozkazu III Brygady Legionów. 7 III 1916 pod Optową nad Styrem odniósł rany i został wzięty do niewoli rosyjskiej; przebywał w szpitalach rosyjskich w Kijowie i Moskwie później był przetrzymywany w obozie jenieckim w Tule. Stamtąd zbiegł i w 1918 wrócił do kraju. W 1919 wstąpił do Wojska Polskiego, pracował w Sekcji Opieki nad Żołnierzem Ministerstwa Spraw Wojskowych (późniejszy Wydział III Departamentu Sanitarnego). W 1921 zweryfikowany w stopniu porucznika, następnie awansowany do stopnia kapitana (ze starszeństwem od 1 VII 1923). W 1926 (po przewrocie majowym) odszedł z wojska, należał do rezerwy korpusu oficerów administracji (z przydziałem do Powiatowej Komendy Uzupełnień w Skierniewicach). Powołany do służby cywilnej był starostą w Sandomierzu (1927–29), Rawie Mazowieckiej (1929–32), Płocku (1932–36) i Częstochowie (1936–39). W Częstochowie mieszkał w gmachu Starostwa Powiatowego przy ul. Sobieskiego 5. Po wybuchu wojny w 1939 ewakuowany na tereny wschodnie, po 17 IX 1939 przedostał się do Rumunii; był internowany w obozie w Craiovej. W 1945 wrócił do kraju, od 1946 pracował w Instytucie Badań Budownictwa. Zm. 1 XII 1970 w Warszawie. Pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 348). Odznaczony Krzyżem Virtuti Militari 5 kl., Krzyżem Niepodległości, Srebrnym Krzyżem Zasługi. Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921, Medalem 10-lecia Odzyskanej Niepodległości.

Jego żoną (od 1921) była Maria z d. Przastek (–1978). Nie mieli potomstwa.

Janusz Mierzwa, Słownik biograficzny starostów Drugiej Rzeczypospolitej, t. II, Łomianki 2022, s. 245–246; Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945, Koszalin (brw), s. 278; – Jacek M. Majchrowski, Pierwsza kompania kadrowa. Portret oddziału, Kraków 2002, s. 140, 6 sierpień 1919–1934, Warszawa 1934, s. 21; – Rocznik oficerski rezerw 1934, Warszawa-Londyn 2003, s. 311, 761; – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Andrzej Kuśnierczyk