Radia częstochowskie

Radia częstochowskie, wytwórnie, instalacje i rozgłośnie radiowe w Częstochowie – przed II wojną światową nie było w Częstochowie stałych instalacji radiowych, natomiast w latach 30. funkcjonowały w mieście dwie wytwórnie komercyjnych odbiorników radiowych: Zakłady Przemysłu Radiowego „Triokong” przy ul. Garibaldiego 28 (znakiem graficznym firmy był kontur Polski z masztem radiowym usytuowanym w okolicach Częstochowy; salon demonstracyjny wytwórni funkcjonował w zakładzie naprawy radioodbiorników przy I Alei 14, należącym do Natana Teichnera), które wytwarzały sprzęt radiowy prawdopodobnie w 1935–37. Drugim zakładem była firma „World – Radio” Bronisława Fligelmana i H. Kongreckiego przy II Alei 24 (w podwórzu); działała do 1939 (w tr. pod nazwą Zakłady Radiotechniczne „World – Radio” spółka komandytowa, inż. Br. Fliegelman i Ska). W 1942 konspiracyjny zespół polskich radiowców z sekcji „Polskie Radio” (kryptonim „RA”) Departamentu Informacji i Prasy Delegatury Rządu na Kraj postulował wzniesienie po wojnie w szeregu mniejszych miast, w tym w Częstochowie, regionalnych, średniofalowych stacji nadawczych o mocy 10 kW. Planów tych nie zrealizowano. Od pierwszej połowy lat 50. ze wzgórza w częstochowskiej dzielnicy Błeszno prowadzono zagłuszanie zagranicznych zachodnich audycji radiowych za pomocą anten zainstalowanych na drewnianych masztach. W 1966–67 wzniesiono w tym miejscu maszt Ośrodka Nadawczego UKF (o wysokości 71 m). Początkowo emitowano stamtąd Program II i Program III Polskiego Radia. Od 21 XII 1974 konstrukcja przekazywała również Program 2 TV na kanale 31. W połowie lat 90. na maszcie pojawiły się anteny CCIR, z których – do czasu przeniesienia do Wręczycy – korzystało Radio RMF FM i Radio Zet. Obecnie z tego obiektu (o nazwie Telewizyjny Ośrodek Nadawczy Błeszno) emitowane są multipleksy telewizji cyfrowej. W 1991 z okazji → VII Światowych Dni Młodzieży w Częstochowie, z inicjatywy ks. Mariana Dudy na kilka dni uruchomiono → Radio Fiat, które po zakończeniu imprezy zamilkło. Wznowiło działalność jako radio diecezjalne. Na początku lat 90. Przemysław Kimla założył w mieście pirackie radio Marconi, którego druga siedziba mieściła się przy ul. Kiedrzyńskiej. Radio nadawało lokalne serwisy informacyjne, drogówki i informacje kulturalne, miało własną listę przebojów i audycje tematyczne. W 1993 Antoni Żmudziński i Marek Wagner założyli Radio Live, które często zmieniało siedzibę. Nadawało autorskie programy tematyczne oraz serwisy. W procesie koncesyjnym nie uzyskało jednak zezwolenia na nadawanie i wkrótce przestało funkcjonować. 6 XII 1992 Mariusz Herman i Krzysztof Witkowski uruchomili Radio City; nadawało ono serwisy, drogówki, programy kulturalne i programy tematyczne. Po pewnym czasie zostało wykupione przez Agorę i przekształcone w Radio C. Złote Przeboje. Dyrektorem stacji został Jarosław Sobkowski, a redaktorem naczelnym – Wojciech Wiśniewski. Serwisy prowadzone były na żywo. Od 2004 Radio Złote Przeboje nie ma redakcji w Częstochowie, zaś program nadawany jest z Tychów. W częstochowskim Radiu Fon, które założyli Andrzej Belof i Andrzej Kalski, działali radiowcy ze zlikwidowanych rozgłośni Live i Marconi oraz nowi pracownicy. Nadawano audycje sportowe, muzyczne, wędkarskie i programy dla miłośników zwierząt oraz listę przebojów. Po zmianie właścicieli rozgłośni część ekipy odeszła, lecz pojawiła się nowa – z Radia City. W 1993 powstał częstochowski oddział RMF FM. Był drugim, po redakcji Radia Katowice, lokalnym oddziałem; miał swą siedzibę przy ul. Borelowskiego. Nadawano serwisy informacyjne, drogowe i kulturalne. Oddział posiadał własny wóz transmisyjny. Redakcja zakończyła działalność w 2001 po decyzji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o zakazie umieszczania w programie ogólnopolskiego nadawcy pasm lokalnych, tzw. rozszczepień. Od 25 III 1995 nadaje z Klasztoru Jasnogórskiego katolickie → Radio Jasna Góra. Na początku na czele rozgłośni stali: o. Stanisław Tomoń i o. Roman Majewski. Znaczną część czasu antenowego zajmuje transmisja z Kaplicy Matki Bożej, z Bazyliki, z jasnogórskiego szczytu i z innych miejsc, w których gromadzą się pielgrzymi.

Spis abonentów sieci telefonicznych Dyrekcji Poczt i Telegrafów w Krakowie na 1939 r., s. 47, 49, 52, 55; – Magda Fijołek, Twoje radio, „CGK” 2019, nr 19, s. 12–13; – Maciej Józef Kwiatkowski, Polskie Radio w konspiracji 1939–1944, Warszawa 1989, s. 148; – „Gazeta Wyborcza Częstochowa” 2006 (11 VIII), s. 2; „Goniec Częstochowski” 1936, nr 87, s. 9; „Życie Częstochowy” 1967, nr 2, s. 6; – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Paweł Michalski