Ptasia ulica

Ptasia ulica, jedna z najstarszych ulic w Częstochowie. Przebiega na Starym Mieście, między Starym Rynkiem a ul. Nadrzeczną. W przeszłości pełniła funkcje gospodarcze. Zachodnia połowa ul. Ptasiej jest bardzo wąska (w maszynopisie „Studium historyczno-urbanistyczne miasta Częstochowy” autorstwa Janiny Eysymontt z 1965 użyto określenia „przejście «Ptasia»”). Część wschodnia jest przestronniejsza – na tym odcinku na ul. Ptasią wychodzą podwórka i zaplecza domów. Do lat 90. środkiem tej ulicy biegł stary rynsztok, później wyłożono ją współczesną kostką. Od strony → Starego Rynku ulicę wieńczy pozostałość dawnej bramy XIX-wiecznego getta. Niegdyś identyfikowano ją jako stare miejsce poboru opłat za wjazd do miasta, wiąże się z nią również legenda o przejeździe przez ul. Ptasią cesarza Francuzów Napoleona I. Do legendy tej nawiązywało popiersie owego władcy umieszczone na przełomie lat 80./90. XX w. w zagłębieniu na łuku bramy (była to swoista reklama „Restauracji Napoleońskiej” działającej w tym okresie w domu obok bramy – przy Starym Rynku nr 19). Od 1941 ul. Ptasia wchodziła w skład utworzonego przez Niemców → getta dla ludności żydowskiej, a następnie – w obszar tzw. → małego getta; Niemcy zniszczyli zabudowę wschodniej części ulicy. Po wojnie otoczenie ul. Ptasiej nieznacznie zmodernizowano i choć podczas remontów zlikwidowano m.in. starą nawierzchnię, zaś ocieplenie niektórych budynków ukryło charakterystyczne ich cechy, to ul. Ptasia zachowała, jako jedna z nielicznych ulic dzielnicy, prawdziwie staromiejski charakter.

Witold Zembrzuski, Przewodnik informator po Częstochowie i okolicy z planem miasta, [b.m.w.] 1958, s. 31; – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Paweł Michalski