Porado Jan

Porado Jan (1897–po 1945), pseud. Rębicz. Peowiak, żołnierz Wojska Polskiego, uczestnik walk o Lwów, powstaniec śląski, radny miejski, oficer sztabowy Armii Krajowej. Ur. 14 V 1897 w Częstochowie, był synem Romana i Marii z domu Zach.

Uczył się w gimnazjum → Czesława Bagieńskiego oraz w Szkole Handlowej w Częstochowie. Od 1915 należał do 1 obwodu → Polskiej Organizacji Wojskowej. W 1918 wyjechał na Śląsk. W listopadzie 1918 rozbrajał Niemców w Częstochowie, w tym samym miesiącu wziął udział w odsieczy Lwowa. W 1919 został odkomenderowany do Ekspozytury Biura Wywiadowczego przy Oddziale Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego, organizował placówki wywiadowcze na Górnym Śląsku, brał udział w I powstaniu śląskim. Po upadku powstania wraz z odziałem dywersyjnym został skierowany do Praszki. W 1920 pozostawał w dyspozycji szefa II Oddziału Dowództwa Frontu Białoruskiego, pełnił funkcję szefa ekspozytury wywiadu w Suwałkach. W czasie ofensywy bolszewickiej został internowany w Prusach Wschodnich i wywieziony do obozu Minden w Westfalii, skąd udało mu się wydostać dzięki interwencji polskiego konsulatu. W 1921 kierował punktem wywiadowczym nr 3 „a” w Gniazdowie k. Koziegłów (przy urzędzie celnym), podlegającym punktowi wywiadowczemu w Herbach. W III powstaniu śląskim był dowódcą kompanii (składającej się z Częstochowian) w 8 Tarnogórskim Pułku Piechoty. 22 III 1922 został przeniesiony do rezerwy. Pracował jako urzędnik administracyjny i płatnik w zakładach Union Textile w Częstochowie. W 1934 uzyskał mandat radnego miasta Częstochowy z listy Polskiego Bloku Gospodarczego. Od 1931 wchodził w skład zarządu → Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny. W 1935 był komendantem placówki nr 3 → Związku Peowiaków. W Częstochowie mieszkał przy ul. Mickiewicza 42. W czasie okupacji niemieckiej 9 XI 1939 podczas tzw. akcji specjalnej uwięziony w Częstochowie. Wraz z innymi zwolniono go z aresztu 24 XII tr. Porado działał w konspiracji niepodległościowej, był oficerem Armii Krajowej w Inspektoracie Częstochowa, pełnił funkcję kwatermistrza obwodu radomszczańskiego. W 1945 ujawnił się przed komisją amnestyjną (likwidacyjną) w Częstochowie. Odznaczony Śląską Wstęgą Waleczności i Zasługi (1924), Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości. Wniosek o odznaczenie Medalem Niepodległości został odrzucony (w 1938) z powodu negatywnej opinii wojewody kieleckiego.

Żona Anna Porado (23 I 1903–) została aresztowana 11 III 1940 i osadzona w więzieniu na Zawodziu, 20 VIII tr. wywieziona do obozu koncentracyjnego Ravensbrück. W kwietniu 1945 została wraz z kilkoma tysiącami więźniarek przetransportowana do Szwecji. Po powrocie do zdrowia przyjechała do Polski.

Lech Mastalski, Polska Organizacja Wojskowa. Okręg Częstochowski-Wieluński Va/IX 1915–1918, Częstochowa 2020, s. 212–213; Jan Pietrzykowski, Częstochowianki w Ravensbrück, „Ziemia Częstochowska” 1967, t. VI/VII, s. 230, 233 (dot. żony, Anny); Ryszard Szwed, Oblicze polityczne samorządu miejskiego w Częstochowie w latach 1919–1939, [w:] Z dziejów najnowszych Częstochowy, pod red. R. Szweda i W. Palusa, Częstochowa 1995, s. 44; tenże, Radni miasta Częstochowy w latach międzywojennych (1919–1939), [w:] Społeczeństwo Częstochowy w latach 1918–1939, pod red. R. Szweda i W. Palusa, Częstochowa 1997, s. 51 (tu nazwisko w formie Porada); Jan Walczak, Zagłębiowsko-częstochowskie zaplecze powstań śląskich, [w:] Silva rerum antiquorum. Księga pamiątkowa dedykowana prof. Bartłomiejowi Szyndlerowi, Częstochowa 2009, s. 375; Jerzy Pietrzykowski, Akcja AB w Częstochowie (AB–Aktion), Katowice 1971, s. 91 (tu: Porada); – „Goniec Częstochowski” 1924, nr 174 (1 VIII), s. 2, 1931, numer jubileuszowy (1 III), s. 34; – Archiwum Archidiecezjalne w Częstochowie, Parafia św. Zygmunta, akt urodzenia 92/1897; Archiwum Państwowe w Częstochowie, Magistrat Częstochowy 5573.

Andrzej Kuśnierczyk