Pomnik Żydów Częstochowian

Pomnik Żydów Częstochowian, powstał w Częstochowie w 2009 z inicjatywy Zygmunta Rolata, prezesa Światowego Związku Żydów Częstochowian i ich Potomków. Pomnik zaprojektował → Samuel Willenberg (który był obecny na uroczystości odsłonięcia), zaś przestrzeń wokół zaaranżował Jerzy Kędziora (wraz z Ewą Woszczyną i Markiem Witkowskim z pracowni architektonicznej Forma). Monument znajduje się między ulicami Kanał Kohna a Strażacką; upamiętnia około 40 tysięcy Żydów wywiezionych podczas → likwidacji getta we wrześniu i październiku 1942 z rampy kolejowej przy ul. Strażackiej do niemieckiego obozu zagłady w Treblince. Pomnik przedstawia ceglany mur (długości 10 m i wysokości 3 m) ze szczeliną symbolizującą getto, przez mur biegną tory kolejowe, Gwiazda Dawida widoczna na murze także wykonana jest z szyn. U podstawy monumentu znajduje się granitowa tablica z pamiątkowym napisem w językach: polskim, jidysz, hebrajskim i angielskim. Plac wokół wybrukowano tzw. kocimi łbami. W pobliżu pomnika na ogrodzeniu przy resztkach dawnego budynku stacyjnego Częstochowa – Warta uczniowie Zespołu Szkół Plastycznych w Częstochowie namalowali sylwetki żydowskich mieszkańców pędzonych na miejsce wywózki. Pomnik odsłonięto uroczyście 20 X 2009 z udziałem m.in. uczestników Światowego Zjazdu Żydów Częstochowian, ambasadorów Wielkiej Brytanii, Francji, Australii, konsula Stanów Zjednoczonych, przedstawicieli władz miasta i Kościoła katolickiego. Fundatorami monumentu byli Zygmunt Rolat (w imieniu Światowego Związku Żydów Częstochowian i ich Potomków) i miasto Częstochowa.

Cezary Szymański, Ryszard Stefaniak, Zygmunt Rolat. Honorowy obywatel miasta Częstochowy, Częstochowa 2016, s. 106, 107; – „Informator Urzędu Miasta Częstochowy” 2009 (listopad/grudzień), s. 6; – Tadeusz Piersiak, Pomnik na Starym Mieście. Będą emocje, ale bez patosu, „Gazeta Wyborcza Częstochowa” 2009 (8–9 VIII), s. 1; „Niedziela” 2009, nr 45, s. III.