Polski Związek Zawodowy Robotników Przemysłu Żelaznego oddział częstochowski

Polski Związek Zawodowy Robotników Przemysłu Żelaznego oddział częstochowski, robotnicza organizacja zawodowa utworzona w 1906. Związana z → Narodowym Związkiem Robotniczym (NZR), największe oddziały posiadała w Warszawie, Sosnowcu i Łodzi. W Częstochowie filia Związku została utworzona w 1906, początkowo skupiała 54 metalowców z Częstochowy i powiatu częstochowskiego. W pierwszym zarządzie znaleźli się: Stanisław Morawski (przewodniczący), Ignacy Sobieraj (po 1913 członek zarządu Kooperatywy Żelaznej → „Rzemieślnik”), Aleksander Juraszek, Andrzej Majewski, Feliks Korbal, J. Gorzelak, P. Reterski. Podczas stanu wojennego w Królestwie Polskim działalność Związku była zawieszona, wznowiono ją dopiero w połowie września 1907. W 1909 podczas → Wystawy Przemysłu i Rolnictwa w Częstochowie najbardziej zasłużeni członkowie Związku otrzymali pamiątkowe odznaki. Swoją działalnością organizacja związkowa obejmowała osiem zakładów częstochowskich. W 1914 w skład zarządu oddziału częstochowskiego wchodzili: W. Jastrzębski (prezes), A. Rojek (wiceprezes), A. Hamala (skarbnik), → Wacław Brzozowicz, A. Stefanik (sekretarz). Podczas I wojny światowej 1914–18 Związek udzielał zapomóg finansowych swoim członkom. W 1917 podczas wyborów do Rady Miejskiej w Częstochowie popierał przedstawicieli NZR. Kierownictwo Związku sprawowali wówczas: S. Morawski, → Wawrzyniec Kolwas, W. Jastrzębski. Siedziba organizacji znajdowała się przy ul. Mokrej 14, a w 1917 przy ul. Fabrycznej (później Mielczarskiego) 9. Po zjednoczeniu ruchu zawodowego w 1921 jako Związek Metalowców, Hutników i Robotników Fabrycznych wszedł w skład Zjednoczenia Zawodowego Polskiego.

Encyklopedia historii Drugiej Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1999, s. 521; – Waldemar Palus, Życie społeczno-polityczne w Częstochowie w latach rewolucji 1905–1907, Częstochowa 2003, s. 172; Andrzej Paszta, Piotr Paszta, Wydarzenia-ludzie-medale. Częstochowa do 1950 roku, Częstochowa 2017, s. 26–27; Henryk Rola, Okręg częstochowski. Położenie i walka klasowa hutników, Katowice 1969, s. 83, 88, 89, 95; – Handlowiec. Kalendarz dla spraw handlu i przemysłu m. Częstochowy na 1914 r., [Częstochowa 1914?], s. 307; – „Goniec Częstochowski” 1917, nr 122 (31 V), s. 2.

Juliusz Sętowski