Osóbko (Osóbka) Teodor Franciszek

Osóbko (Osóbka) Teodor Franciszek (1868–1937), pseud. T.O. Bliżyniak. Działacz socjalistyczny i niepodległościowy, spółdzielca, radny miasta Częstochowy. Ur. 1 IV 1868 w Bliżynie, powiat konecki, był synem Jana, rzemieślnika, i Józefy z Garbatów, bratem Marcelego, działacza Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) z terenu Bliżyna i Suchedniowa.

Osóbko uczył się zawodu ślusarza, następnie praktykował w fabryce w Bliżynie. Od 1886 pracował w Warszawie, a od 1891 w Sosnowcu. W 1894 osiadł w Częstochowie, gdzie podjął pracę w fabryce włókienniczej Peltzerów. Od tr. działał w PPS. Był współorganizatorem obchodów pierwszomajowych. Od 1898 tworzył koła fabryczne PPS na terenie miasta i okolic; angażował również wykładowców i instruktorów dla tychże kół. W jego mieszkaniu odbywały się zebrania członków kierownictwa Komitetu Miejskiego PPS. Był jednym z założycieli Stowarzyszenia Spożywczego „Pomoc” przy fabryce Peltzerów. Aresztowany 17 XI 1899, został oskarżony o udział w zabójstwie agenta policji Józefa Szancenberga i przynależność do PPS. Więziony był w Piotrkowie, a od jesieni 1900 w Warszawie. W kwietniu 1901 skazano go na pięć lat zesłania. Przez kilka miesięcy więziony był w Moskwie, później został wysłany do ujścia rzeki Udy. W 1902 zezwolono mu na osiedlenie się w Małyszewie k. Bałagańska, a w 1904 w Irkucku. Pracował tam w warsztatach mechanicznych Kolei Zabajkalskiej. Pomagał wielu katorżnikom i zesłańcom politycznym; udzielał im schronienia, ułatwiał ucieczki. W 1914 został prezesem Polskiego Komitetu Pomocy Więźniom Politycznym. Do 1917 działał w rosyjskiej partii socjalistów rewolucjonistów. Z ramienia partii wszedł do Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, jednak po wybuchu rewolucji październikowej 1917 złożył mandat i wycofał się z działalności. W 1921 wyjechał do Moskwy, a w roku następnym do Polski. W listopadzie 1922 na krótko został aresztowany jako „politycznie podejrzany”. Mieszkał w Częstochowie i pracował jako kierownik brygady ślusarzy na kolei. Należał do PPS, a także do Stowarzyszenia byłych Więźniów Politycznych. Jako działacz spółdzielczy w 1924–33 wielokrotnie wchodził w skład Rady Nadzorczej (RN) Spółdzielni Spożywców „Jedność”; w 1931 pełnił funkcję przewodniczącego RN. W 1926–30 był też członkiem zarządu obwodu częstochowskiego → Związku Strzeleckiego. W lutym 1926 z ramienia PPS wszedł z listy zastępców do Rady Miasta (RM) na miejsce → Józefa Dziuby; w RM pracował m.in. w komisji Rady Szkolnej Miejskiej. Osóbko był autorem broszury Kiedy i w jakich warunkach powstał „Czerwony Sztandar” i co on oznacza? (b.m. i r.w.), wydał też wspomnienia W walce o niepodległość. Przeżycia działaczy PPS w okresie 1899–1922 (Częstochowa 1931). Zm. 18 V 1937 w Częstochowie, pochowany został na cmentarzu Kule (w kw. 77, rząd II, grób 25. Odznaczony Krzyżem Niepodległości (1932), Srebrnym Krzyżem Zasługi (1931).

W małżeństwie (od 1902) z Heleną Opatowską (ur. 1877), która przebywała z nim na Syberii, miał troje dzieci: córki Kamilę (ur. 1903), Helenę (ur. 1905), nauczycielkę, syna, Stanisława (ur. 1918).

Polski Słownik Biograficzny, t. XXIV, Kraków 1979, s. 380–381; – Jerzy Mucha, 100 lat spółdzielczości spożywców w Częstochowie 1899–1999, Częstochowa 1999, s. 23, 66, 68, 72, 77; Walczak, Stowarzyszenia społeczne, s. 93; – „Express Częstochowski” 1929, nr 142, s. 2; „Goniec Częstochowski” 1926 nr 233 s. 5, 1937 nr 113 s. 2; – Archiwum Państwowe w Częstochowie, Magistrat Częstochowy 5223 k. 187, 5503 s. 318; Urząd Stanu Cywilnego w Częstochowie, Parafia św. Rodziny 1937, akt zgonu nr 204, k. 26.

Juliusz Sętowski