Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej (ORMO)

Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej (ORMO), ogólnopolska formacja pomocnicza → Milicji Obywatelskiej (MO), powołana do życia 21 II 1946. Powstała na bazie istniejących już straży obywatelskich i grup samoobrony. W szeregi ORMO przyjmowano ludzi w wieku od 18 do 45 lat, posiadających obywatelstwo polskie, dobrą opinię i będących lojalnymi wobec władzy. Za służbę nie przysługiwało wynagrodzenie, ale ormowcy cieszyli się pewnymi przywilejami. W Częstochowie oddziały ORMO powstały 3 III 1946; pierwszym komendantem tej formacji w mieście został Józef Wylon, a po nim plutonowy Stefan Krak. Stanowisko komendanta powiatowego objął Stanisław Ciepielski. W grudniu 1946 do ORMO należało w Częstochowie 351 osób. Członkowie tej formacji (jeszcze jako członkowie ochotniczych grup ochronnych) chronili osoby przeprowadzające reformę rolną, a także lokale wyborcze przed referendum w 1946, czuwali nad przebiegiem wyborów do Sejmu Ustawodawczego w 1947, współdziałali z innymi organami władzy w walkach z podziemiem niepodległościowym w 1946–48. W 1970 częstochowska ORMO miała ponad 1500 członków, którzy pełnili służbę w placówkach terenowych i zakładowych oraz przy poszczególnych komisariatach MO. Po utworzeniu → województwa częstochowskiego w 1975, częstochowska wojewódzka organizacja ORMO przejęła tradycje dawnych organizacji miejskich i powiatowych, które działały w dawniej ukształtowanych województwach: katowickim, opolskim, łódzkim i kieleckim. W 1977 komendantem wojewódzkim ORMO mianowano Edwarda Ciupisza. Formacja ta została rozwiązana przez Sejm PRL 23 XI 1989.

Marian Kotarski, Początki utrwalania władzy ludowej w powiecie częstochowskim (1945–1948), Częstochowa 1985, s. 40, 41, 44; – Zdzisław Soluch, Historyczne dzieje ORMO na Ziemi Częstochowskiej, [w:] Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej w województwie częstochowskim, red. W. Mielczarek, Częstochowa 1978, s. 27, 28; – „Głos Narodu” 1946, nr 111, s. 3; „Polityka” 2011, nr 8, s. 50; „Życie Częstochowy” 1970, nr 255, s. 1.