Niepodległości Aleja

Niepodległości Aleja, arteria komunikacyjna przebiegająca przez częstochowskie dzielnice → Ostatni Grosz i Wrzosowiak. Wytyczono ją w latach 50. Miała to być jedna z głównych arterii miasta, część tzw. nowej osi kompozycyjnej („Osi Pracy”), łączącej nowe dzielnice z centrum Częstochowy. Droga przebiega niemal w linii prostej. Taki kształt wymógł na architektach Bolesław Bierut, niezadowolony z propozycji dostosowania planowanej trasy do istniejącej zabudowy i infrastruktury. W efekcie arteria przecięła wiele starych ulic. Wyburzono dawną rezydencję dyrektora fabryki Towarzystwa Akcyjnego Przemysłu Włóknistego („Peltzery”) → Leona Hagena, jak również kilkadziesiąt innych domów, przeważnie parterowych. Zlikwidowano ul. Płaską (w jej miejscu powstała później pływalnia kryta) oraz Żółtą, zmieniono kształt ul. Niskiej; kilka innych ulic skrócono. Wybudowano długi wiadukt nad torami kolejowymi i rzeką Stradomką. Do 1958 drogę uznawano za część al. Wolności, używano też nazwy: „Nowa Aleja Wolności”. W tymże roku odcinek od Al. Pokoju do obecnego ronda Mickiewicza otrzymał nazwę: Al. Związku Walki Młodych (ZWM). Na wydzielonym pasie umiejscowiono torowisko linii tramwajowej. Przy alei tej ulokowano ważne dla miasta obiekty: siedzibę Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego i zajezdnię tramwajową, budynki przedsiębiorstw i placówek edukacyjnych, bloki mieszkalne oraz róże sklepy i punkty usługowe. Północno-zachodnia część alei otoczona jest zabudową jednorodzinną, terenami zielonymi, a także obszarami poprzemysłowymi oraz kolejowymi. Na odcinku południowo-wschodnim trasę, przebiegającą obok bloków mieszkalnych, obsadzono szpalerami drzew. Pod koniec lat 80. w czasie budowy nowego osiedla mieszkaniowego na → Błesznie, przedłużono Al. ZWM do ul. Jesiennej. Ta część otrzymała w 1992 nazwę ul. 11 Listopada. Pozostałą, starą część Alei – od ul. Janikowskiego (obecnie ul. Jagiellońska) do Ronda Mickiewicza nazwano: Al. Niepodległości.

Juliusz Braun, Częstochowa. Urbanistyka i architektura, Warszawa 1977, s. 97, 100; – Katarzyna Budzowska, Zmiany nazw miejsc publicznych w Częstochowie w latach 1945–2011, „Rocznik Towarzystwa Genealogicznego Ziemi Częstochowskiej” 2011, t. IV, s. 316, 385; – Tomasz Haładyj, Przez dzielnicę umarłych ulic, „Gazeta Wyborcza. Częstochowa” 8 XI 2005, s. 4–5; – Witold Zembrzuski, Przewodnik informator po Częstochowie i okolicy z planem miasta, [b.m.w.] 1958, s. 75; – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Paweł Michalski