„Nie”, Niepodległość

„Nie”, Niepodległość, organizacja konspiracyjna powołana w 1944 przez Komendę Główną → Armii Krajowej w celu kontynuowania działalności niepodległościowej po przewidywanym zajęciu ziem polskich przez Armię Czerwoną. Jej komendantami byli: generał Emil Fieldorf (od kwietnia 1944), generał Leopold Okulicki (od lipca 1944). Miała charakter ściśle zakonspirowanej organizacji kadrowej. Do stycznia 1945 nie rozwinęła szerszej działalności. Po rozwiązaniu Armii Krajowej generał Okulicki planował przejęcie jej struktur przez „Nie”, co jednak nie nastąpiło wskutek aresztowania w marcu 1945 L. Okulickiego i E. Fieldorfa przez władze radzieckie. Dowódcą Okręgu Kielecko-Radomskiego był pułkownik Janusz Szlaski „Prawdzic”. Dowódcą częstochowskiej grupy był → Jan Kochanowski, jego zastępcą → Stefan Kilijanowski; grupa liczyła 12 członków. Żołnierze częstochowskiej grupy organizacji „Nie” dokonali w nocy z 2/3 V 1945 zamachu na → Pomnik Wdzięczności Żołnierzowi Armii Czerwonej, odsłonięty uroczyście 1 maja na placu przed → Ratuszem. 7 V 1945 decyzją gen. Władysława Andersa organizacja „Nie” została rozwiązana, lecz rozkaz ten dotarł w teren z dużym opóźnieniem. 19 V 1945 częstochowska grupa bojowa „Nie” wykonała wyrok śmierci na konfidencie Gestapo, później funkcjonariuszu Urzędu Bezpieczeństwa Zdzisławie Dusiku. W czerwcu żołnierze tej organizacji przeprowadzili akcję (nieudaną), mającą na celu uwolnienie członków Armii Krajowej przetrzymywanych w → areszcie na Zawodziu.

Michał Czajka, Marcin Kamler, Witold Sienkiewicz, Leksykon historii Polski, Warszawa 1995, s. 1048; – Andrzej Wiktor Gała, 50 lat niepodległościowych działań zbrojnych na ziemi częstochowskiej 1906–1956. Szkice i dokumenty, t. I, Częstochowa 1999, s. 146, 147; – Leonid Parnasow, Urodzony na wozie czyli jedenaście opowiadań starego człowieka. Opowieść autobiograficzna, Poznań 1994, s. 37, 38, 39; – Jerzy Stachnik, Z dziejów konspiracji antykomunistycznej w Częstochowie (1945–1956), „Rocznik Muzeum Okręgowego w Częstochowie” 1993, t. VI, s. 189; – „Głos Narodu” 1945, nr 83, s. 3, nr 85, s. 3.