Mondry Wojciech

Mondry Wojciech (1887–1967), ksiądz, redaktor, publicysta, wydawca, działacz plebiscytowy i społeczny. Ur. 3 XII 1887 w Botowie, powiat szczytneński, był synem Franciszka i Marii z Mikatów.

Mondry w 1907 ukończył gimnazjum w Poznaniu i powrócił na Warmię. W 1907–11 odbył studia filozoficzno-teologiczne w Akademii Teologicznej w Brunsbergu (Braniewo). W 1911 otrzymał święcenia kapłańskie we Fromborku i przez jakiś czas był wikariuszem w Wortemborku (Barczewek). Oskarżony przez administrację pruską o krzewienie polskości, w 1912 został przeniesiony do Królewca. Do 1919 był wikariuszem, a także prefektem tamtejszych szkół średnich. Równocześnie sprawował opiekę duszpasterską nad robotnikami polskimi, zatrudnionymi w pruskich fabrykach i w rolnictwie. W czasie wojny był kapelanem Polaków – jeńców wojennych. W okresie plebiscytu prowadził działalność na rzecz przynależności Warmii do Polski. W marcu 1919 został proboszczem w Pasymiu, jednak wobec protestu władz pruskich przeniesiono go do Kraszewa k. Lidzbarka. Nie przebywał tam jednak długo, bowiem w październiku tr. na własną prośbę objął parafię w Reichenbergu (Bogatka), jednej z dzielnic Wolnego Miasta Gdańska. Tam faktycznie kierował akcją plebiscytową; był członkiem Polskiej Rady Ludowej i opiekunem ekspozytury okręgu plebiscytowego. W 1920 był proboszczem w Kunzendorfie (Kończewice) k. Gdańska. Wobec ciągłych trudności ze strony władz niemieckich przeniósł się do Gdańska, gdzie podjął pracę w redakcji „Dziennika Gdańskiego”. Równocześnie był kapelanem pomocniczym Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej. W 1921 został przeniesiony do diecezji wrocławskiej. Od 1923 przebywał w Częstochowie, był rektorem → kościoła pw. św. Jakuba, prefektem w Szkole Handlowej oraz Gimnazjum Towarzystwa Szkoły Społecznej, prowadził kursy metodyczne dla nauczycieli. Powierzono mu również funkcję notariusza w Okręgowym Sądzie Kościelnym w Częstochowie. W 1925–37 był redaktorem tygodnika → „Niedziela”. W 1929–37 wydawał też Kalendarz Jasnogórski. Publikował artykuły w „Niedzieli”, a także w „Czynie Katolickim”. Był wicedyrektorem → Akcji Katolickiej, a także członkiem wydziału kulturalno-oświatowego, później zarządu okręgu częstochowskiego Towarzystwa Gimnastycznego → „Sokół”. W tym okresie odbył podróże zagraniczne do Niemiec, Austrii, Włoch, Belgii, Francji, Hiszpanii, Węgier, Jugosławii, Ziemi Świętej. W 1937 został proboszczem nowo utworzonej parafii pw. św. Jakuba w Częstochowie. Od grudnia 1939 działał w Komitecie Miejscowym (później → Społeczny Komitet Pomocy), który niósł pomoc Polakom wysiedlonym z Poznańskiego, Pomorza, Gdyni, Łodzi, Śląska; od grudnia 1940 był w radzie tegoż komitetu. Mondry organizował pomoc żywnościową dla biednych i więźniów, udzielał również schronienia księżom przybyłym z różnych stron Polski. W 1946 został dziekanem dekanatu częstochowskiego, a w 1951 przewodniczącym rady Duszpasterskiej i kierownikiem Referatu Duszpasterskiego w Kurii Diecezjalnej w Częstochowie. Od 1952 należał do Rady Administracyjnej kontrolującej finanse diecezji. Zm. 20 XII 1969 w Częstochowie, pochowany został na cmentarzu Kule, w grobowcu kapituły katedralnej między kwaterą 32 i 33. Odznaczony m.in. Medalem Niepodległości (1938).

Juliusz Sętowski, Cmentarz Kule w Częstochowie. Przewodnik biograficzny, Częstochowa 2005, s. 200.