Mizera Stefan

Mizera Stefan (1924–2002), żołnierz konspiracji niepodległościowej, ksiądz, archiwista, kustosz muzeum. Ur. 2 VI 1924 w miejscowości Masłońskie, powiat zawierciański, był synem Stanisława, robotnika, i Stanisławy z Maladynów.

Uczęszczał do czteroklasowej Szkoły Powszechnej w Masłońskiem oraz 7-klasowej w Gęzynie. Po wybuchu wojny w 1939 podjął pracę w fabryce tektury, by uniknąć wywiezienia na przymusowe roboty w głąb Rzeszy Niemieckiej. W 1943 został łącznikiem oddziału Armii Krajowej (AK) z grupy Jerzego Kurpińskiego „Ponurego” w placówkach Suliszowice i Buskupice; przewoził raporty i meldunki, po zaprzysiężeniu prowadził rozpoznanie, brał udział w przyjęciu zrzutu broni. Awansował do stopnia kaprala podchorążego. Po wojnie nie ujawnił się przed komisją likwidacyjną AK, pozostał w konspiracji do końca września 1945. W obawie przed aresztowaniem wyjechał z rodzinnych stron. Pracował jako urzędnik na terenie byłego obozu jenieckiego w Łambinowicach. Po powrocie w 1947 podjął naukę w Gimnazjum i Liceum dla Dorosłych w Częstochowie; maturę uzyskał w 1950. Studiował na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, a po jego likwidacji w Częstochowskim Seminarium Duchownym. Święcenia kapłańskie otrzymał 26 VI 1955 w katedrze częstochowskiej. Jako wikariusz pracował w parafiach w Koziegłówkach, Sączowie, w kościele św. Lamberta w Radomsku; był prefektem w szkołach powszechnych, a w Radomsku – średnich. Później pracował w parafii śś. Piotra i Pawła w Zawierciu; tam również uczył religii. Praca duszpasterska nie uchroniła go od szykan oraz pogróżek ze strony Urzędu Bezpieczeństwa, później Służby Bezpieczeństwa; m.in. grożono mu śmiercią i podpaleniem plebanii. Podjął studia w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, napisał pracę magisterską o parafii Przybynów w latach 1518–1864. W 1969 uzyskał doktorat na Wydziale Filozoficznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, przedstawiając dysertację „Przemiany społeczno-gospodarcze w dobrach klucza lisinieckiego w latach 1815–1864”. Pracował jako administrator w parafii św. Józefa w Dąbrowie Górniczej. Prowadził wykłady w kościele akademickim w Częstochowie. W 1972 (po odbyciu półrocznego nowicjatu w Leśniowie) został administratorem parafii Kamienica Polska, a później jej proboszczem. W 1985 przeniesiony został do parafii we Wrzosowej. W 1986 otrzymał tytuł kanonika. Coraz większe kłopoty zdrowotne zmusiły go do zmiany charakteru pracy. W 1987 został archiwistą Archiwum Diecezjalnego w Częstochowie. Porządkował zasoby w wieży Katedry św. Rodziny (dokonywał tego w bardzo trudnych warunkach), a później w nowej siedzibie archiwum, w podziemiach Seminarium Duchownego (przy ul. Barbary). Mieszkał w Domu Księży Emerytów. Uczestniczył w pracach komisji do spraw sztuki kościelnej, przyczynił się do utworzenia → Muzeum Archidiecezji Częstochowskiej; zajmował stanowisko kustosza. Był znawcą i kolekcjonerem dzieł sztuki. Pełnił funkcję sędziego Sądu Biskupiego. Został kapelanem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręgu Częstochowskiego. Brał udział w uroczystościach żałobnych i odprowadzał na cmentarz, w ostatniej posłudze, żołnierzy podziemia. Należał do Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego; był członkiem zarządu w 1991–92. Zm. 23 IV 2002 w Częstochowie, pochowany został na cmentarzu w Żarkach-Letnisku.

Do najważniejszych publikacji historycznych Mizery należy opracowanie Udział klasztoru jasnogórskiego w przemianach gospodarczo-społecznych XIX-wiecznej Częstochowy. Jego obszerne Studia nad starostwem olsztyńskim zostały opublikowane w „Częstochowskich Studiach Teologicznych” (spotkały się z chłodnym przyjęciem wśród historyków – mediewistów). Był autorem artykułów w „Studiach Claromontana”.

Andrzej Kuśnierczyk, Przyjaciel „Korzeni”, „Korzenie” 2015, nr 94, s. 17; Jan Związek, Ks. dr Stefan Mizera (1924–2002), „Wiadomości Archidiecezji Częstochowskiej” 2002, nr 1–3, s. 89–95.

Andrzej Kuśnierczyk