Milicja Ludowa

Milicja Ludowa, formacja paramilitarna utworzona w grudniu 1918 z przekształcenia istniejącej od listopada 1918 Milicji Robotniczej (MR). Decyzja o powołaniu MR zapadła w lipcu 1918 podczas konferencji okręgowej Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS). Po utworzeniu 9 XI 1918 → Częstochowskiej Rady Delegatów Robotniczych MR stała się jej zbrojnym ramieniem. W szeregach MR znaleźli się robotnicy delegowani przez rady robotnicze. Oddziały Milicji zostały wyposażone w broń, której 2 tys. sztuk przekazali MR niemieccy żołnierze opuszczający Częstochowę – członkowie rad delegatów żołnierskich. Częstochowska MR w 1918 została przekształcona w Milicję Ludową, składała się z czterech kompanii liczących 500 osób. Komendantem okręgu częstochowskiego ML był → Antoni Wołowski, jego zastępcą → Henryk Fijałkowski, częstochowską ML kierował Bernard Sarankiewicz. Osobny oddział w liczbie 36 milicjantów podlegał → Radzie Robotniczej w Rakowie; jego komendantem był → Józef Kaźmierczak, zastępcą mianowano → Wacława Klimkowskiego. Do zadań ML należały: walka ze spekulacją i bandytyzmem. 20 XI 1918 ML opanowała zamieszki antyżydowskie. W marcu i kwietniu 1919 trzy kompanie częstochowskiej ML dowodzone przez Antoniego Wołowskiego, Mariana Jasińskiego i Henryka Niteckiego wyruszyły na wojnę z Rosją bolszewicką. W kwietniu 1919 nastąpiła reorganizacja ML Część członków wcielono do Policji Państwowej, pozostałych zwolniono.

Tomasz Mielczarek, „Życie polityczne robotników częstochowskich 1918–1939”, Warszawa 1988 (maszynopis w zbiorach Biblioteki Publicznej w Częstochowie), s. 69, 79; Materiały z konferencji naukowych WOKI KW PZPR i MIEiS, t. III, Częstochowa 1979, s. 205; „Goniec Częstochowski” 1919, nr 52, s. 3, nr 60, s. 3, nr 71, s. 3; „Rocznik Muzeum Okręgowego w Częstochowie”. Historia, 1989, zeszyt nr 2, s. 45.