Magnuszewski Ryszard Piotr, pseudonim Czarny

Magnuszewski Ryszard Piotr (1923–2003), pseudonim Czarny. Elew Korpusu Kadetów we Lwowie, obrońca Grodna w 1939, żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego, lekarz w Blachowni i Częstochowie, organizator Szpitala Hutniczego i jego ordynator, dyrektor i wykładowca szkół medycznych. Ur. 23 II 1923 w Starokrzepicach, powiat częstochowski, był synem Konstantego (1893–1983), oficera → 27 pułku piechoty i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, i Janiny z Patrzyków.

Wychowywał się w Słonimie, powiat nowogródzki, gdzie jego ojciec był komendantem placu. W 1935 został przyjęty do Korpusu Kadetów nr 1 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego we Lwowie, był elewem do wybuchu wojny. 3 IX 1939 wstąpił ochotniczo do kompanii wartowniczej w Słonimie, a 17 września wyruszył z oddziałem przez Mosty i Dereczyn w kierunku Grodna, 21–22 września brał udział w walkach w obronie Grodna przed armią radziecką. Wcielony do 103. pułku szwoleżerów (spieszonych) przekroczył 2 X 1939 granicę litewską. Internowany w obozie w Birsztanach, skąd 25 października zbiegł do Kowna. Był uczniem Polskiego Gimnazjum im. A. Mickiewicza w Kownie, a od 1940 w XI Gimnazjum w Wilnie. Nawiązał kontakty ze Zbigniewem Skłodowskim, komendantem Szarych Szeregów na Litwie kowieńskiej. Po zaprzysiężeniu w 1942 należał do Armii Krajowej w Okręgu Nowogródek – Rejon Piaski. Ukończył kurs saperów, brał udział w akcjach dywersyjnych na linii kolejowej Słonim – Baranowicze i Wołkowysk – Słonim. 29 VI 1944 został aresztowany przez Gestapo i był przetrzymywany w więzieniu w Słonimie. 9 VII tr. udało mu się zbiec i przedostać do Warszawy (zamieszkał przy ulicy Miedzianej 4). Należał do I Obwodu AK „Radwan” (Śródmieście), Zgrupowanie „Chrobry II”, I batalion „Lecha Żelaznego”, 3 kompania, III pluton. Od 2 VIII do 9 IX 1944 walczył w Powstaniu Warszawskim w rejonie ulic Srebrnej i Miedzianej (Śródmieście Północ). Po kapitulacji wyszedł z Warszawy z ludnością cywilną. Wywieziony transportem z obozu w Pruszkowie 12 X 1944 do niemieckiego obozu koncentracyjnego Dachau, 27 września przeniesiono go do obozu koncentracyjnego w Natzweiler (na terenie Alzacji) – Kommando Manheim-Sandhofen, następnie Kommando Kochendorf, a stamtąd 8 IV 1945 ponownie do Dachau. Po wyzwoleniu obozu przez wojska amerykańskie przebywał we Freimanie. W sierpniu 1945 wrócił do kraju. Po uzyskaniu matury studiował od 1945 na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego; dyplom lekarza otrzymał 27 VII 1951. Pracę zawodową rozpoczął jako kierownik ośrodka zdrowia i lekarz Huty „Blachownia” k. Częstochowy. Od 1952 pracował w Szpitalu Miejskim im. W. Biegańskiego na oddziale wewnętrznym, był asystentem doktora → Czesława Grzybowskiego, a następnie doktora → Mariana Ruszkarskiego. Prowadził wykłady, a w latach 1959–60 był dyrektorem Liceum Felczerskiego. Współorganizował w 1956 Szkołę Położnych, był tam wykładowcą i dyrektorem (do 1962). Jako członek kolegium w Komisji Planowania Gospodarczego postulował w 1955 budowę szpitala w Blachowni. Uzyskał specjalizację I (1955) i II stopnia (1959) w zakresie chorób wewnętrznych. W 1959 został ordynatorem II Oddziału Chorób Wewnętrznych Szpitala im. W. Biegańskiego przy Hucie im. B. Bieruta (Huta „Częstochowa”), później był to Oddział Obwodowej Przychodni Przemysłowej, z czasem przekształcony przez Magnuszewskiego w samodzielny Szpital Hutniczy. W 1961–67 był wykładowcą w Szkole Pielęgniarskiej. W 1980–81 pracował jako lekarz okrętowy na drobnicowcu PLO MS „Romer”. W 1991 przeszedł na emeryturę, jednocześnie pracował na połowie etatu w poradni kardiologicznej Szpitala Hutniczego. Pod kierunkiem Magnuszewskiego 41 lekarzy uzyskało specjalizację I stopnia i dziewięciu II stopnia. Zm. 22 IV 2003 w Częstochowie, pochowany został na cmentarzu św. Rocha (w sektorze 47, rząd 2, grób nr 13). Odznaczony był londyńskim Medalem Wojska (1948) i Krzyżem Armii Krajowej (1988). Laureat Nagrody Prezydenta Miasta Częstochowy (2003). Należał do Związku Kadetów II Rzeczypospolitej.

W małżeństwie (od 1950) z Haliną z Dardzińskich (1924–2018), lekarką dentystką, miał dwoje dzieci; córkę Barbarę Janinę, zamężną z Kazimierzem Pankiewiczem, chirurgiem, onkologiem, dyrektorem Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego, radnym Sejmiku Śląskiego. Córka Barbara jest absolwentką Akademii Medycznej w Gdańsku, lekarką chorób wewnętrznych i kardiolożką. Od 1991 była ordynatorem, a od 2000 zajmowała stanowisko dyrektora Szpitala Hutniczego. Syn Tadeusz Zygmunt ukończył Śląską Akademię Medyczną, pracował jako chirurg w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie.

Juliusz Sętowski