Lira. Towarzystwo Muzyczno-Literackie „Lira”

Lira. Towarzystwo Muzyczno-Literackie „Lira”, założone w 1908 przez → Henryka Markusfelda, → Władysława Sachsa, → Józefa Imicha → Gustawa Weinberga, Józefa Böhma w celu „krzewienia zamiłowania do sztuki we wszystkich jej kierunkach”. Organizowało koncerty, występy chórów (głównie w sali przy I Alei 13). W 1909 „Lira” liczyła 200 członków. Do 1913, kiedy to aktywność Towarzystwa uległa zawieszeniu, członkami zarządu i czołowymi działaczami byli: H. Markusfeld (prezes), → Aleksander Wolberg (sekretarz), → Ludwik Tempel (skarbnik), W. Sachs, → Maurycy Neufeld, → Stanisław Płucer-Sarna, G. Weinberg, → Herman Wiernik, → Leon Kopiński, H. Okręt, S. Zelkowicz. W latach 20. i 30. dwukrotnie podejmowano próbę wznowienia działalności Towarzystwa: w 1925 reaktywowano je jako Częstochowskie Stowarzyszenie Muzyczno-Literackie „Lira”. Założycielami byli Gabriel Szwarcenstein, Mendel Asz, → Joachim Markowicz. W 1931 ponownie podjęto starania o reaktywowanie działalności; powołano komitet organizacyjny, którego przewodniczącym został → Mojżesz Mehring, a członkami Izaak Messer, Izaak Zaks, → Herman Szaja, Mojżesz Fajerman, Ruchla Gliksman, Mojżesz Wnuk, Dawid Lewit, Rafał Kromołowski i Szlama Pomeranc. Koło zarejestrowano 14 I 1932, posiadało chór i orkiestrę, których próby odbywały się w sali → Stowarzyszenia Polskiej Młodzieży Ewangelickiej. Organizowano różnorodne imprezy, oprócz koncertów także widowiska teatralne. W 1932 Koło liczyło 200 członków, zorganizowało cztery imprezy muzyczne w sali → „Grand Kina”. W 1935 zarząd stanowili: → Leon Wajnsztok (prezes), Herszlik Szaja (wiceprezes), Chil Gomuliński (sekretarz), → Adam Broniatowski (skarbnik), Jerzy Rychter (gospodarz), Wolf Kielczygłowski, Henryk Zajdman, Bronisława Sztajer, Jadwiga Fajge. Od 1935 działalność koła zanikała. W lipcu 1939 wojewoda kielecki zlikwidował Koło.

Wanda Malko, Życie muzyczne Częstochowy w latach 1918–1939, Częstochowa 2008, s. 303, 304, 305, 306; – „Gazeta Częstochowska” 1909, nr 136, s. 9; „Goniec Częstochowski” 1908, nr 71, s. 3.