Las Aniołowski

Las Aniołowski, Park Leśny Aniołów, miejski teren zielony na pograniczu częstochowskich dzielnic Północ i Wyczerpy-Aniołów, utworzony w latach 60. XX w. na terenie byłego → poligonu wojskowego i → strzelnicy garnizonowej (funkcjonujących do lat 50). W 1959 Liga Przyjaciół Żołnierza (od 1962 działająca jako Liga Obrony Kraju) zwróciła się do władz miasta o przydzielenie jej obiektu strzelnicy. Od 1960 w ramach czynów społecznych na terenie byłego poligonu sadzono drzewa i krzewy różnych gatunków, planowano wytyczenie alejek, ustawienie ławek oraz utworzenie dekoracyjnego zbiornika wodnego w północnej części parku (do czego nie doszło). Okopów i transzei nie zniwelowano. Zachowano także betonowo-ceglane elementy strzelnicy oraz kulochwyt. Służyły one do II połowy lat 60.; na strzelnicy odbywały się zawody strzeleckie, zajęcia ze strzelania w ramach Przysposobienia Obronnego częstochowskich szkół średnich oraz szkolenia wojskowego studentów Politechniki Częstochowskiej. W tym samym czasie, na skutek braku nadzoru władz, park był niszczony przez wandali, często wybuchały tam pożary, teren był zaśmiecony. Dochodziło również do tragicznych wypadków. Po apelach prasy częstochowskiej park objęto wzmożoną ochroną. W latach 70. przecięła go trasa szybkiego ruchu Warszawa – Katowice. Do początku XXI w. Las Aniołowski był zaniedbany – wyrzucano tam nielegalnie śmieci, znajdowano niewybuchy (gromadzone na tym obszarze od 1945 po akcjach usuwania pozostałości wojennych z terenu Częstochowy). Do grudnia 1995 teren był własnością Skarbu Państwa. Następnie jego właścicielem została Gmina Miasto Częstochowa. Planowany od 1996 proces rewitalizacji rozpoczęto w 2006: przeprowadzono akcję rozminowania, wycięto niektóre drzewa oraz topole (w ich miejsce posadzono lipy, buki, dęby, graby, klony, świerki, modrzewie), usunięto część krzewów, w 2008 oddano do użytku alejki spacerowe (łącznie o długości 5 km), z nawierzchnią z beżowego tłucznia (obrzeża wykonano z kamieni). Powstała również rekreacyjna tzw. ścieżka zdrowia (z mostkiem, pochylniami, ławką do ćwiczeń itp.). Ustawiono ławki oraz tablice informacyjne na temat zwierząt i roślin. Na drzewach zamocowano skrzynki lęgowe dla ptaków. W lesie tym spotkać można różne gatunki ptaków (m.in. sójki, kwiczoły, kowaliki, piecuszki, kosy, kukułki, dzięcioły), ssaków (m.in. sarny, wiewiórki, zające szaraki, lisy), gadów oraz płazów. 21 IV 2012 w Lesie Aniołowskim odbyła się pierwsza runda II Jurajskiego Pucharu w nordic walking. Od 2014 przez północną część kompleksu przebiega Al. Marszałkowska, stanowiąca część komunikacyjnego korytarza północnego. Nieobjęty rewitalizacją północny skrawek lasku u zbiegu Al. Marszałkowskiej i ul. Makuszyńskiego (w sąsiedztwie zbiorników wodociągowych i pompowni „Kawie Góry”), został przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową (osiedle domów jednorodzinnych).

Blanka Adamska, Ewa Rydzek, Las Aniołowski. Przewodnik po przyrodniczej ścieżce edukacyjnej, Częstochowa 2009, s. 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63; – Leon Kowalewski, Przyroda parków pałacowych, dworskich i miejskich na obszarze województwa częstochowskiego, Częstochowa 1990, s. 111, 112; – „Gazeta Wyborcza. Częstochowa” 9 IV 2009, s. 1; „Życie Częstochowskie” 2009, nr 60, s. 24; „Życie Częstochowy” 1963, nr 279, s. 6, 1968, nr 76, s. 6, 1969, nr 26, s. 4, 1970, nr 234, s. 6; – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego (m.in. tekst Izabeli Rychter „Lasek Aniołowski”).

Paweł Michalski