Kulej Stanisław Robert

Kulej Stanisław Robert (1898–1942), adwokat, radny miasta Częstochowy, działacz sportowy. Ur. 7 VI 1898, był synem Franciszka (ok. 1862–1939), nauczyciela, bratem Lucjana (1896–1971), prokuratora, adwokata, członka Polskiej Organizacji Wojskowej w Częstochowie, oficera AK, powstańca warszawskiego, sportowca (reprezentanta kraju w hokeju na lodzie).

Ukończył w 1917 Gimnazjum Męskie Towarzystwa Opieki Szkolnej im. H. Sienkiewicza w Częstochowie. Należał do POW w Częstochowie, brał udział w rozbrajaniu Niemców w listopadzie 1918. W latach 1918–21 walczył z Ukraińcami i w wojnie z Rosją bolszewicką; w 1920 został awansowany do stopnia podporucznika artylerii. Ukończył studia prawnicze w Uniwersytecie Warszawskim. W 1926 wystąpił o przyjęcie w poczet aplikantów adwokackich (w Częstochowie). Po ukończeniu aplikacji prowadził kancelarię adwokacką w Częstochowie (przy ul. Wieluńskiej 10, później przy III Alei 53). Należał do Związku Adwokatów Polskich. W 1934 z ramienia Stronnictwa Narodowego wybrany do Rady Miejskiej. Kulej był działaczem sportowym, w 1936 współzałożycielem Częstochowskiego Towarzystwa Łyżwiarskiego. Zmobilizowany w stopniu porucznika w końcu sierpnia 1939 do → 7 pułku artylerii lekkiej (pal) w Częstochowie; był dowódcą plutonu artylerii w 3 baterii 7 pal. W pierwszych dniach września bateria zajmowała pozycję przy ul. Chłopickiego (na terenie posiadłości Bzowskich), 3 września została otoczona przez Niemców obok wsi Pabianice k. Janowa (powiat częstochowski). Po stoczonej walce i zniszczeniu armat Kulej w grupie kilkunastu żołnierzy wydostał się z okrążenia. Uniknął niewoli i po jakimś czasie wyjechał z Częstochowy. Aresztowany przez Niemców poza Częstochową został osadzony w niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen (Oranienburg). Tam zm. 10 II 1942. Adwokat → Zygmunt Chołdyk, który zetknął się w obozie z Kulejem, tak opisywał jego śmierć: „Widziałem go w rewirze [szpitalu więziennym] – Kulej, mały, szczupły, wyglądał jak dziecko. Zdawało się, że w twarzy jego widać było tylko wielkie oczy. Lekki też był jak dziecko. Lekarz obozowy podał jako przyczynę zgonu raka żołądka z przerzutami na wątrobę. Bezpośrednim jednak jego powodem śmierci adw. Kuleja było pobicie go przez esesmana w momencie, kiedy wypytywał nowo przybyłych więźniów o wieści z Częstochowy. Złe wiadomości z domu osłabiły też odporność psychiczną.” Zm. w obozie 10 II 1942.

Jego żoną (od 1931) była Halina z Holewickich.

Sienkiewiczacy. Nauczyciele i wychowankowie IV LO im. H. Sienkiewicza w Częstochowie 1862–2012, oprac. A. Cieślak i J. Sętowski, Częstochowa 2012, s. 90 (dot. brata, Lucjana), s. 229; – Lech Mastalski, 7 Dywizja Piechoty w latach 1918–1939, Częstochowa 2012, s. 399; Jan Pietrzykowski, Więzienie hitlerowskie „Zawodzie” w Częstochowie, [w:] Więzienia hitlerowskie na Śląsku, w Zagłębiu Dąbrowskim i w Częstochowie 1939–1945, red. A. Szefer, Katowice 1983, s. 264; – Ryszard Szwed, Radni miasta Częstochowy w latach międzywojennych (1919–1939), [w:] Społeczeństwo Częstochowy w latach 1918–1939, Częstochowa 1997, s. 50; – Stanisław Rybicki, Pod znakiem lwa i kruka. Fragmenty wspomnień z lat okupacji, Warszawa 1990, s. 20; – Lista członków Związku Adwokatów Polskich, Warszawa 1938, s. 22; Ryszard Rybka, Kamil Stepan, Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939, Kraków 2003, s. 650; Rocznik oficerski rezerw 1934, reprint, Warszawa – Londyn 2003, s. 142, 619; – „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości” 1926, nr 17, s. 352, 1933, nr 16, s. 359; „Goniec Częstochowski” 1931, nr 195, s. 3 (dot. także żony), 1939, nr 149, s. 4, 5; – Archiwum Państwowe w Częstochowie, Magistrat Częstochowy 5573 (karty osobowe radnych miasta Częstochowy); – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Juliusz Sętowski