Krell Icek Majer

Krell Icek Majer (1869–1942), przedsiębiorca, działacz syjonistyczny, radny miejski, członek samorządu gminy żydowskiej, społecznik. Ur. w Warszawie, był synem Abrama i Fajgi.

Krell ukończył gimnazjum. Prawdopodobnie od końca lat 90. XIX w. prowadził wytwórnię kafli (mieszkał wówczas przy I Alei, w domu Reichera). Później zamieszkał w Rakowie (od 1928 dzielnica Częstochowy), gdzie posiadał dom przy ul. Kościelnej (od 1930 ul. Okrzei), do niego należał też dom na Zawodziu. Zawodowo i społecznie związany był z Częstochową. Pełnił funkcję przedstawiciela różnych włoskich i polskich towarzystw asekuracyjnych i początkowo prowadził firmę Towarzystwo Ubezpieczeniowe Hamburger i Krell w Częstochowie. Później miał wielu zastępców i pracowników prowadzących jego interesy i mógł się poświęcić działalności społecznej. Był członkiem dyrekcji (wraz z Rajmundem Zawadzkim) Towarzystwa Kredytowego m. Częstochowy. Jako urzędujący dyrektor towarzystwa szczególnie wyróżnił się wspomaganiem Żydów zagrożonych licytacjami. W 1927 wybrany radnym z listy Zjednoczonego Żydowskiego Komitetu Wyborczego; w Radzie Miejskiej zasiadał w komisji oszczędnościowej oraz w Radzie Szkolnej Miejskiej. Był religijnym Żydem tradycjonalistą, ubierał się na sposób chasydzki. Należał do najwybitniejszych przywódców częstochowskiej organizacji ortodoksów Agudas Israel (z siedzibą przy ul. Katedralnej 13), był wiceprezesem miejscowej organizacji. W 1933 zasiadał w radzie Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Częstochowie. Był członkiem zarządów Towarzystwa Pomocy Chorym i Ubogim Żydom → „Linas Hacedek”, Towarzystwa Pomocy Przeciwko Nędzy Wyjątkowej „Bejs Lechem”, był też członkiem kierownictwa bractwa pogrzebowego Chewra Kadisza. Należał do Stowarzyszenia Syjonistycznego Agudas Chacjonym. W 1941, w czasie okupacji niemieckiej, zmuszony został do zamieszkania w getcie częstochowskim. Wywieziony podczas deportacji ludności żydowskiej (we wrześniu i październiku 1942), zginął w Treblince.

Jego żoną (od 1899, ślub w Kłobucku) była Rajzla z d. Weksler (1870 Kłobuck – 4 VI 1928 Raków), córka Szymona ha-Lewi, pochowana na cmentarzu żydowskim w Częstochowie (grób 572 I).

Wiesław Paszkowski, Cmentarz żydowski w Częstochowie. Przewodnik, t. I, Częstochowa 2012, s. 132 (dot. żony); – Benjamin Orenstein, Churban Czenstochow [Zagłada Częstochowy], Monachium 1948, s. 373, 374; Jerzy Mizgalski, Tożsamość polityczna polskich Żydów w XIX i XX wieku na przykładzie Częstochowy, Częstochowa 2008, s. 181; Jerzy Mizgalski, Życie polityczne Żydów w Częstochowie w latach 1918–1939, [w:] Wielkie i małe problemy Częstochowy w Polsce Odrodzonej (1918–1939), red. R. Szwed i W. Palus, Częstochowa 1996, s. 130; Ryszard Szwed, Żydzi w samorządzie miasta Częstochowy w latach 1919–1939, [w:] Żydzi Częstochowianie – współistnienie, holocaust, pamięć, red. J. Mizgalski, Częstochowa 2006, s. 168; Żydzi Częstochowianie. Współistnienie – holokaust – pamięć, Częstochowa 2004; – „Nasz Głos Powszechny” 1936, nr 3, s. 4; – Handlowiec. Kalendarz dla spraw handlu i przemysłu m. Częstochowy na 1914 r., [Częstochowa 1913?], s. 292; Rocznik adresowy 1901, s. 548; Sprawozdanie dyrekcji Towarzystwa Kredytowego Miasta Częstochowy za rok operacyjny 1933, Częstochowa 1934, s. 18, 20; – Archiwum Państwowe w Częstochowie, Magistrat Częstochowy 5503, s. 319, 383–384.

Juliusz Sętowski, Wiesław Paszkowski