Kościuszki Aleja

Kościuszki Aleja w częstochowskiej dzielnicy → Śródmieście, została wytyczona ok. 1828. Początkowo wraz z obecną Al. Wolności tworzyła jedną ulicę o nazwie Teatralna (tak określona została w oficjalnych dokumentach z 1889). Do lat 50. XX w. jej północny kraniec wyznaczało skrzyżowanie z ul. → Jasnogórską. W 1917 dzięki staraniom Komitetu Kościuszkowskiego na stulecie urodzin Naczelnika wmurowano pamiątkową tablicę w narożnej kamienicy (II Aleja 24), zaś fragmentowi ul. Teatralnej (od II Alei do ul. Jasnogórskiej) nadano imię Tadeusza Kościuszki. W okresie dwudziestolecia międzywojennego ulica zaczęła zyskiwać zwartą zabudowę – wzniesiono m.in. gmachy: Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, → Domu Rzemiosła oraz kina (→ kino „Wolność”), jak również nowoczesne piętrowe domy mieszkalne. Pod nr. 26 działała firma „Stanisław Widuchowski – Przedsiębiorstwo Budowlane”. W czasie okupacji niemieckiej, od 1942 do 1945, oficjalnie funkcjonowała nowa nazwa ulicy: Hofer Strasse. W latach 50. w związku intensywną rozbudową dzielnicy Zawady (obecnie – Dzielnica Tysiąclecia) wytyczono przedłużenie Al. Kościuszki, od ul. Jasnogórskiej w kierunku północnym do nowych obiektów → Politechniki Częstochowskiej (nosiło początkowo prowizoryczną nazwę: Nowa Kościuszki, później ów odcinek nazwano ul. Arkadiusza Deglera, następnie Al. Aleksandra Zawadzkiego; obecnie jest to Al. → Armii Krajowej). Od 1959 Al. Kościuszki przebiega dwutorowa linia tramwajowa. Po stronie nieparzystej Alei w 1979–80 wzniesiono wysokie bloki mieszkalne. W okresie PRL Al. Kościuszki stała się odcinkiem trasy północ – południe, łączącej Hutę im. B. Bieruta z centrum miasta i z dzielnicą → Tysiąclecie. Także obecnie jest to jedna z głównych arterii Śródmieścia i całej Częstochowy.

Janusz Brandys, Witold Mielczarek, Częstochowa i okolice. Przewodnik, Warszawa 1982, s. 71, 73; – Katarzyna Budzowska, Zmiany nazw miejsc publicznych w Częstochowie w latach 1945–2011, „Rocznik Towarzystwa Genealogicznego Ziemi Częstochowskiej” 2011, t. IV, s. 316, 326; – Tomasz Haładyj, Agentura, cykliści i kino, „Gazeta Wyborcza. Częstochowa” 22 III 2005, s. 4; – Witold Zembrzuski, Przewodnik informator po Częstochowie i okolicy z planem miasta, [b.m.w.] 1958, s. 42; – „Architektura i Budownictwo” 1932, nr 1, s. 60; – Robert Kazimierski, „Ulice Częstochowy”, s. 32, 86 (maszynopis w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego); materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Paweł Michalski