Konar (Kohn, Kon, od 1923 Konar) Wacław Maurycy

Konar (Kohn, Kon, od 1923 Konar) Wacław Maurycy (1882–1948), lekarz internista, kierownik laboratorium analitycznego, działacz społeczny. Ur. 7 VI 1882 w Nasielsku, pow. pułtuski, był synem → Edwarda Kohna i Augusty z Prętkich, bratem → Stefana Kolina i → Norberta Kona.

W 1901 ukończył rządowe Gimnazjum Męskie w Częstochowie. W 1901–06 studiował na Wydziale Medycznym rosyjskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Studia medyczne dokończył w 1907 na Uniwersytecie Jurjewskim w Dorpacie (Tartu). W 1908 prowadził w Częstochowie laboratorium analityczno-bakteriologiczne z ramienia oddziału częstochowskiego Warszawskiego Towarzystwa Higienicznego WTH (→ Towarzystwo Higieniczne), a od 1909 → Towarzystwa Lekarskiego Częstochowskiego TLCz. Od 1911 pracował jako lekarz fabryczny Tkalni Juty „Warta”. Od 1913 pełnił funkcję ordynatora oddziału wewnętrznego → Szpitala Towarzystwa Dobroczynności dla Żydów (TDdŻ). Od 1915 zarządzał szpitalem zakaźnym w Częstochowie. W tym czasie należał do komisji szpitalnej Rady Miejskiej w Częstochowie. W 1914–18 należał do grupy lekarzy częstochowskich, którzy w ramach Komitetu Doraźnej Pomocy bezpłatnie leczyli najbiedniejszych mieszkańców. Był jednym z najaktywniejszych członków TLCz; W 1909–14 wygłaszał prelekcje, pokazywał preparaty oraz omawiał najtrudniejsze przypadki chorobowe w czasie posiedzeń. W 1910–11 i 1913–14 był bibliotekarzem TLCz. W 1911 uczestniczył w Łodzi w Zjeździe Lekarzy Prowincjonalnych Królestwa Polskiego. Angażował się w działalność na polu krzewienia oświaty prozdrowotnej; w 1908–18 z ramienia WTH i → Towarzystwa Szerzenia Wiedzy (TSzW) prowadził na terenie miasta akcję odczytową, popularyzującą wiedzę z zakresu higieny i medycyny. Od 1909 był wiceprezesem TSzW, członkiem zarządu Towarzystwa Pomocy Ubogim i Chorym Żydom „Linas Hacedek”. W 1915–17 wykładał na kursach samokształcenia. Był jednym z sygnatariuszy (m.in. wraz z bratem Norbertem i ojcem Edwardem) apelu z 30 I 1918 o składanie datków na utworzenie Biblioteki im. W. Biegańskiego w Częstochowie. Jako oficer lekarz ochotniczo brał udział w wojnie z Rosją bolszewicką. Po zdemobilizowaniu powrócił do Częstochowy (był oficerem rezerwy, w 1933 w stopniu kapitana), podlegał Powiatowej Komendzie Uzupełnień w Częstochowie. Od 1922 był lekarzem → Powiatowej Kasy Chorych. Do 1926 zajmował stanowisko ordynatora oddziału wewnętrznego Szpitala Miejskiego przy ul. Waszyngtona 48, później był ordynatorem Szpitala Chorób Wewnętrznych. Kierował też uzdrowiskiem „Leśniczówka” w Ostrowach (obecnie Blachownia); posiadało ono 20 łóżek i przeznaczone było dla „rekonwalescentów, ludzi wyczerpanych pracą, słabowitych dzieci, chorych na żołądek, kiszki i cukrzycę”. Konar mieszkał przy II Alei 33. W 1941, w czasie okupacji niemieckiej, zmuszony został do zamieszkania w getcie częstochowskim. Zbiegł z getta w tr., od lata 1943 (wraz z synem Jerzym) ukrywał się u Stanisławy Klewickiej w Radości k. Warszawy, a od września 1944 w Otwocku (u inżyniera Bronisława Hłaski, byłego wiceprezydenta m. Częstochowy). Od 1945 mieszkał w Łodzi, tam zm. 8 X 1948 i został pochowany.

W małżeństwie z Czesławą z Konów, działaczką społeczną, która w czasie I wojny światowej pracowała społecznie w kuchni nr 2 sekcji żydowskiej → Doraźnej Pomocy, miał synów: Tadeusza Zygmunta (1917–) i Jerzego Eugeniusza (1920 Częstochowa–), absolwenta (1938) II Państwowego Gimnazjum im. R. Traugutta w Częstochowie, który ukończył studia medyczne (dyplom 1951) i pracował jako lekarz w Łodzi.

Zenobiusz M. Bednarski, Polacy na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Dorpacko-Jurjewskiego w latach 1889–1918 i Estońskiego Uniwersytetu Narodowego w latach 1919–1940, Olsztyn 2005, s. 120; Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Ratujący Żydów podczas Holokaustu. Polska, red. naczelny Israel Gutman, redaktorzy współprowadzący Sara Bender, Samuel Krakowski, s. 298; Polski almanach medyczny na rok 1956, opracował Zbigniew Woźniewski, Warszawa 1957, s. 150 (dot. syna, Jerzego); – Przewodnik po Częstochowie i okolicy, Warszawa 1909, s. 144; – Juliusz Sętowski, Doktor Edward Kohn i jego synowie. Aktywność zawodowa, społeczna i samorządowa w latach 1886–1939, „Rocznik Muzeum Częstochowskiego” 2013, Częstochowa 2014, s. 112–113 (tu fot.); „Traugutt”. II Liceum Ogólnokształcące im. Romualda Traugutta w Częstochowie 1920–2010, red. Juliusz Sętowski, Częstochowa 2010, s. 235 (dot. syna, Jerzego); Franciszek Sobalski, Przemysł częstochowski (1882–1914), Częstochowa 2009, s. 290; – Stanisław Nowak, Z moich wspomnień, cz. II, Częstochowa 1902–19143, Częstochowa 1933, s. 172; Rybicki Stanisław, Pod znakiem lwa i kruka. Fragmenty wspomnień z lat okupacji, Warszawa 1990, s. 84; – „Goniec Częstochowski” 1908, nr 265, s. 3, 1909, nr 8, s. 3, nr 21, s. 2, nr 136, s. 2, 1910, nr 71, s. 3, nr 90, s. 2, 1916, nr 287, s. 2 (dot. żony), 1917, nr 25, s. 3, 1918, nr 88, s. 2 (dot. żony); „Gazeta Częstochowska” 1909, nr 95, s. 2, nr 136, s. 3; „Życie Częstochowy” 1948, nr 336, s. 3 (wspomnienie). – Rocznik oficerski rezerw 1934, reprint, Warszawa – Londyn 2003, s. 760; – Archiwum Państwowe w Częstochowie, Wydział Powiatowy Częstochowski 422 (wykaz lekarzy, felczerów, akuszerek, aptekarzy m. Częstochowy i powiatu w latach 1927–1929), Wydział Powiatowy Częstochowski 807 (referat opieki społecznej). – materiały (m.in. wypisy z ksiąg meldunkowych) w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Juliusz Sętowski