Kneblewski Wacław

Kneblewski Wacław (1887–1939), ksiądz, prefekt szkolny, działacz oświatowy i patriotyczny, dziennikarz, podróżnik. Ur. 10 IX 1887 w Lipiczach w powiecie tureckim, był synem Ludwika, rzemieślnika, i Walentyny z Bogdańskich.

Ukończył szkołę miejską i handlową w Pabianicach. W 1905–10 studiował w Seminarium Duchownym we Włocławku (święcenia otrzymał 12 VI 1910). Był wikariuszem w Kramsku (1910–11), Uniejowie (1911) i Rakowie k. Częstochowy (1911–13). Zorganizował ochronkę dla dzieci w Błesznie k. Częstochowy. W 1913–19 w Częstochowie był prefektem w → gimnazjum żeńskim → Wacławy Golczewskiej-Chrzanowskiej i w pięciu szkołach elementarnych, a także kapelanem w → schronisku św. Antoniego w Częstochowie (prowadził też różne akcje na rzecz schroniska, m.in. 15 IX 1918 był organizatorem kwesty na ten cel). Pracował w redakcji „Kuriera Częstochowskiego”. W 1917–19 sprawował funkcję kierownika wyższych kursów pedagogicznych w Częstochowie organizowanych przez → Towarzystwo Opieki Szkolnej. Działał też na rzecz rozwoju miejscowego harcerstwa. Od 1919 należał do Wydziału Powiatowego Sejmiku Powiatu Częstochowskiego. Od sierpnia tr. brał udział w wiecach poparcia dla Polaków na Górnym Śląsku; m.in. 28 VIII tr. przemawiał na wiecu w sali → Ogniska Robotniczego. Objeżdżał też okoliczne wsie wokół Częstochowy, w których zbierał produkty żywnościowe dla uchodźców z Górnego Śląska przebywających w obozie w Częstochowie (→ baraki na Stradomiu). Od 1919 studiował na Uniwersytecie Lubelskim (KUL) na Wydziale Prawa Kanonicznego i Nauk Moralnych. W 1922 wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie zbierał fundusze na potrzeby KUL i podjął studia na Uniwersytecie Katolickim w Waszyngtonie. Pracował także w „Kurierze Narodowym”. Brał udział w przygotowaniu Kongresu Wychodźstwa Polskiego w Detroit (1925). W 1925 na wezwanie biskupa Stanisława Zdzitowieckiego wrócił do Polski, kierował redakcją „Słowa Kujawskiego”. W 1926 powtórnie wyjechał do Stanów Zjednoczonych; był delegatem pisma „Słowo Kujawskie” na Kongres Eucharystyczny w Chicago. Przez dwa lata w Stanach Zjednoczonych zbierał fundusze (z niewielkim skutkiem) na budowę gmachu gimnazjum im. Jana Długosza we Włocławku. W 1928 wyjeżdżał na Bałkany w celach kulturalno-misyjnych. Założył Ligę Stowarzyszeń Polsko-Jugosłowiańskich w Polsce, był jej prezesem. W 1928–32 przebywał w Warszawie, pracował w Katolickiej Agencji Prasowej oraz w redakcjach różnych czasopism krajowych i zagranicznych. W 1931 jako był delegatem nadzwyczajnym Ministerstwa Spraw Zagranicznych na teren trzęsienia ziemi w Jugosławii. Dwukrotnie był kapelanem okrętu „Kościuszko”. 25 X 1932 otrzymał nominację na administratora parafii w Nieszawie, wkrótce został tam proboszczem. W 1938 zorganizował Nieszawskie Towarzystwo Oświaty Zawodowej dla młodzieży. Doprowadził do otwarcia Prywatnej Rocznej Szkoły Przysposobienia Kupieckiego; był kierownikiem tej placówki i uczył w niej religii. Dzięki jego wysiłkom utworzono przy parafii muzeum im. Stanisława Nowakowskiego, architekta, malarza, prof. Politechniki Warszawskiej. Kneblewski opublikował w prasie polskiej wiele reportaży ze swoich podróży, artykułów o Polakach w Stanach Zjednoczonych i na Bałkanach, był autorem książek, m.in. Freski Dankwarta. Pieśń malarska na sklepieniach bazyliki Jasnogórskiej. Opis ikonograficzny (Włocławek 1914), Szkice pedagogiczne (Częstochowa 1918), U źródeł świętej rzeki. Szkice z podróży po Palestynie (Warszawa 1934), Religijne oblicze Jugosławii (Włocławek 1933), Akcja Katolicka w Słowenii (Włocławek 1934). 21 X 1939 został aresztowany przez Niemców. Więziono go w Aleksandrowie Kujawskim, (od 4 listopada) w Świeciu i (od 6 listopada) w obozie przejściowym w Górnej Grupie. 18 XI 1939 został tam zastrzelony przez Niemców w lesie koło obozu. Kneblewski był odznaczony Odznaką pamiątkową Armii Generała Hallera (Mieczami Hallerowskimi) oraz komandorią Orderu Korony Jugosłowiańskiej.

Czy wiesz kto to jest?, pod red. S. Łozy, Warszawa 1938, s. 345; – Słownik biograficzny katolicyzmu społecznego w Polsce (K–P), Lublin 1994, s. 29 (Kazimierz Rulka); – Jan Walczak, Częstochowa w walkach o granice i utrwalenie niepodległego bytu Polski odrodzonej (1919–1921), [w:] Częstochowy drogi ku niepodległości, pod red. R. Szwed, W. Palus, Częstochowa 1998, s. 68; – Edward Walewander, Kneblewski Wacław, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. IX, Lublin 2002, kol. 201–202; – Franciszek Kwaśniak, Starania polskiego duchowieństwa o poprawę życia duchowego Polaków w Bośni w latach 1920–1930 (część III), „Perspectiva” 2011, nr 1, s. 305 (przypis); – „Goniec Częstochowski” 1917, nr 141 (23 VI), s. 2; – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego (m.in. maszynopis biogramu autorstwa ks. Sławomira Zabraniaka).

Paweł Michalski, Juliusz Sętowski