Kilińskiego ulica

Kilińskiego ulica, w dzielnicy Śródmieście i Tysiąclecie, stanowi jeden ciąg komunikacyjny z → ul. Śląską. Na skrzyżowaniu z Al. Jana Pawła II kończy się jej bieg w dzielnicy Śródmieście. Na początku XX w. w czasach zaboru rosyjskiego, nosiła nazwę Cerkiewna. Znajdowały się przy niej adresy różnych instytucji: Hipoteka Miejska, Sędzia pokoju I rewiru (obie instytucje pod nr 4), Biuro cyrkułu I-go (nr 13), jak również gabinety lekarzy. Po 1914, w czasie okupacji niemieckiej, ulicy nadano nową nazwę: Piękna. W 1919 ulicy nadano patrona – Jana Kilińskiego. W okresie II Rzeczypospolitej działały tam m.in. Powiatowy Zarząd Drogowy, Urząd Skarbowy (obie instytucje pod nr 3), Sąd Pracy (nr 13) oraz biura adwokatów. W 1938 oddano do użytku gmach → Teatru Miejskiego (obecnie Teatr im. Adama Mickiewicza). Powstały też monumentalne nowoczesne budynki mieszkalne, w tym trzypiętrowa kamienica pod nr 28, zaprojektowana przez architekta Erwina Wieczorka, wybudowana w 1936 dla Heleny Guzikowej. W czasie II wojny światowej niemieckie władze okupacyjne ulokowały przy ul. Kilińskiego (od 1942 niemiecka nazwa: Theaterstrasse) siedziby swych placówek, w tym ekspozyturę policji bezpieczeństwa (Sipo) i służby bezpieczeństwa (SD) – pod nr. 10 (→ Kilińskiego 10). Po ucieczce Niemców w 1945 i w kolejnych latach na ul. Kilińskiego funkcjonowało wiele różnych instytucji (w 1958 – Zespoły Adwokackie Nr 1 i 2, w budynkach nr 10 i 18; Związek Pracowników Państwowych RP – pod nr. 16). W 1973 przy północnym fragmencie śródmiejskiego odcinka ul. Kilińskiego wzniesiono dwa wysokie bloki mieszkalne i budynki z przeznaczeniem na cele kulturalne i rozrywkowe. Obecnie działają przy tej ulicy m.in.: Parafia Świętego Jakuba Apostoła (nr 8), SPZOZ Stacja Pogotowia Ratunkowego (nr 10), Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (Sekcja ds. Przeciwdziałania Bezdomności, nr 13), Prokuratura Rejonowa w Częstochowie (nr 23).

Magdalena Barczyk-Kurus, Częstochowscy architekci dwudziestolecia międzywojennego (1918–1939), „Rocznik Muzeum Częstochowskiego” 2011/2012, t. 12, s. 147; – Janusz Brandys, Witold Mielczarek, Częstochowa i okolice. Przewodnik, Warszawa 1982, s. 67; – Przewodnik po Częstochowie i okolicy, Warszawa 1909, s. 142, 144; – Witold Zembrzuski, Przewodnik informator po Częstochowie i okolicy z planem miasta, [b.m.w.] 1958, s. 146–147, 154; – Robert Kazimierski, „Ulice Częstochowy”, s. 28, 87 (maszynopis w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego); materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Paweł Michalski