Jana Pawła II Aleja

Jana Pawła II Aleja, dwupasmowa arteria komunikacyjna w Częstochowie. Przebiega przez dzielnicę Częstochówka-Parkitka, biegnie wzdłuż niej granica między → Śródmieściem a → Tysiącleciem, zaś jej wschodnia część leży na terenie → Starego Miasta. Powstała jako jeden z elementów nowej organizacji samochodowego ruchu dalekobieżnego, zakładającej komunikacyjne odciążenie centrum Częstochowy. Prace nad studiami w tej kwestii rozpoczęto przed II wojną światową. Nowa droga w północnej części miasta, równoległa do Al. NMP, przebiegająca szlakiem: ul. → św. Rocha – przejazd nad torami kolejowymi – ul. → Warszawska miała łączyć stare ciągi komunikacyjne biegnące ku Wieluniowi i Warszawie. Trasę tę przeznaczono do realizacji w II etapie inwestycji (zakładano cztery etapy, w ramach których powstać miały połączone drogowe szlaki tranzytowe oraz obwodnica całego miasta). Przebiegać miała przez tereny zabudowane, więc liczono się z koniecznością wywłaszczeń i wyburzeń. Budowę trasy wschód – zachód (W–Z) rozpoczęto dopiero w czasie II wojny światowej. Wyburzono wschodnią pierzeję → Rynku Wieluńskiego, zasypano strumień płynący szlakiem przyszłej drogi, usunięto też niektóre zabudowania na odcinku staromiejskim (równoległym do ul. → Krótkiej). Budowa „arterii komunikacyjnej W.Z. długości 650 metrów bieżących dla odciążenia Alei NMP” była główną inwestycją drogową wg planu pracy częstochowskiego Zarządu Miejskiego na rok 1948 (nazwa ul. W.Z była do 1949 oficjalną). Do 1953 gotowy był odcinek od Rynku Wieluńskiego do ul. → Dąbrowskiego. Odcinek między ul. Dąbrowskiego a torami kolejowymi był wytyczany i budowany od strony zachodniej i w tej części prace były najbardziej zaawansowane (ponadto nowa trasa wchłonęła niewielką ul. → Sowińskiego – tę nazwę nosi obecnie inna ulica). Na zaplanowanym fragmencie od ul. Nowej Kościuszki (później ul. Deglera, Al. Zawadzkiego, obecnie Al. → Armii Krajowej) do torów znajdowały się w tym czasie nadal podwórka i ogrody domów jednorodzinnych. Z kolei fragment od torów do ul. Warszawskiej był w całości przygotowany do budowy drogi. Pod koniec lat 50. arteria była nadal w budowie, lecz jej odcinki nosiły już nazwy. Fragment od Rynku Wieluńskiego do ul. Dąbrowskiego (dawna ul. W.Z.) nazwano w 1949 al. Armii Czerwonej, część od ul. Dąbrowskiego do torów kolejowych otrzymała patrona: marsz. Konstantego Rokossowskiego (faktycznie fragment ten kończył się na rondzie – połączeniu z Al. Zawadzkiego, zlikwidowanym w latach 70.), zaś odcinek od torów do ul. Warszawskiej (prawdopodobnie wówczas jeszcze niegotowy) nazwano Al. Odrodzonego Wojska Polskiego. W 1960 wspomniane odcinki otrzymały jedną, nową nazwę: Al. Lenina. Rzeczywistemu scaleniu trasy w jeden drożny ciąg komunikacyjny przeszkadzał stary, wąski przepust pod torami kolejowymi (zwany kacapskim mostem). W latach 70. ukończono odcinek drogi od Al. Zawadzkiego, przez przejazd pod wzniesionym w 1977 nowym wiaduktem kolejowym i kładką (łączącą → Wały Dwernickiego) oraz przez obecne → rondo Trzech Krzyży do trasy szybkiego ruchu (Al. → Wojska Polskiego). W 1990 Al. Lenina przemianowano na Al. Jana Pawła II. W najstarszej części aleja ta jest obsadzona szpalerem drzew. W 2013–14 w miejscu jednopoziomowego skrzyżowania z Al. Wojska Polskiego wybudowano dwupoziomowy węzeł drogowy. W bliskim sąsiedztwie Al. Jana Pawła II znajdują się osiedla mieszkaniowe, szkoły, kościoły oraz liczne firmy, sklepy i punkty usługowe.

Rocznik statystyczno-sprawozdawczy miasta Częstochowy, [b.m.w.] 1947, s. 34; – Katarzyna Budzowska, Zmiany nazw miejsc publicznych w Częstochowie w latach 1945–2011, „Rocznik Towarzystwa Genealogicznego Ziemi Częstochowskiej” 2012, t. IV, s. 309, 322, 372; – Tomasz Haładyj, Po ciemnej stronie Alei, „Gazeta Wyborcza. Częstochowa” 8 II 2005, s. 4–5; – Stanisław Rybicki, Pod znakiem lwa i kruka. Fragmenty wspomnień z lat okupacji, Warszawa 1965, s. 193, 194; – Edward Usakiewicz, Częstochowa w obliczu zagadnień regulacyjnych, „Ziemia Częstochowska” 1947, t. III, zeszyt III, s. 8, 10; – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Paweł Michalski