Jana Pawła II 54

Jana Pawła II 54, budynek pierwotnie miał adres przy ul. Miedzianej (później była to ulica Hugona Kołłątaja, następnie Sowińskiego, obecnie Al. Jana Pawła II 54). Był siedzibą kilku szkół powszechnych, gimnazjów i liceum, a także szkoły wyższej. W 1922, z inicjatywy nauczycieli częstochowskich zrzeszonych w miejscowym oddziale Związku Zawodowego Nauczycielstwa Polskich Szkół Średnich, utworzono prywatną szkołę średnią. Szkoła oficjalnie nosiła nazwę Prywatne Humanistyczne Gimnazjum Związku Zawodowego Nauczycielstwa Polskich Szkół Średnich, jednak powszechnie używano nazwy skróconej – Gimnazjum Związkowe. Właścicielem gmachu, który dzierżawiła szkoła, był Jan Bielawski. W 1925 szkoła posiadała niepełne prawa gimnazjum państwowego. Zatrudnionych było w niej wielu znakomitych nauczycieli i nauczycielek częstochowskich. Od utworzenia szkoły stanowiska dyrektorów zajmowali: w 1922–30 → Karol Wolfke, nauczyciel chemii i fizyki, a w 1930–33 Wincenty Jasiewicz. W 1933 Gimnazjum zostało przejęte przez Towarzystwo Szkoły Społecznej (TSS). Jako Prywatne Gimnazjum Męskie TSS (wkrótce Prywatne Liceum i Gimnazjum Męskie TSS) funkcjonowało w tym samym budynku co wcześniej Gimnazjum Związkowe (przy ulicy Sowińskiego 36). Gmach, który wzniesiono jako mieszkalny, nie był przystosowany do nauki szkolnej; głównym kłopotem były dwa odrębne wejścia do budynku, co dzieliło go na dwie części niepołączone ze sobą. Do roku szkolnego 1937/38 przy Gimnazjum i Liceum TSS funkcjonowała, kierowana przez → Ludwikę Dziubę, prywatna szkoła powszechna. W końcu lat 30. do Liceum i Gimnazjum TSS uczęszczało 240 uczniów (w ośmiu oddziałach), zajęcia prowadziło 16 nauczycieli (jedenastu mężczyzn i pięć kobiet). W roku szkolnym 1936/37 Gimnazjum i Liceum uzyskało uprawnienia szkoły państwowej kategorii B. W kolejnym roku szkolnym placówce odebrano te uprawnienia, by w następnym – 1938/39 – ponownie je przyznać. Od końca lat 30., w celu polepszenia warunków edukacyjnych, dyrekcja placówki wynajmowała w pobliżu szkoły kilka sal, w których umieszczono pracownie zajęć praktycznych i niewielką salkę gimnastyczną. W 1936 przed szkołą odsłonięto → pomnik Józefa Piłsudskiego. Gimnazjum i Liceum TSS zamknęły swoje podwoje po wybuchu wojny we wrześniu 1939. Przez cały okres okupacji niemieckiej budynek nie służył sprawom oświatowym, przez jakiś czas znajdował się tu szpital miejski. Dzięki zabiegom Ludwiki Dziuby od 1948 funkcjonowała tu Szkoła Podstawowa (SP) nr 25 (z adresem przy ul. Sowińskiego). SP nr 25 znana jako „ćwiczeniówka” (od 1960 z adresem przy al. Lenina 54) działała do 1977, później ją zamknięto. Od roku akademickiego 1977/78 część obiektu zajmowała → Wyższa Szkoła Pedagogiczna (WSP); funkcjonował tam Zakład Socjologii i Kultury Współczesnej. WSP wynajmowała ten budynek do II połowy lat 80. Przez jakiś czas działało tu ognisko baletowe. Po dokonaniu gruntownej przebudowy na przełomie lat 90. i 2000 budynek zaadaptowano (wg projektu Marka Chmury) na Bank Ochrony Środowiska.

Juliusz Sętowski, Szkoły w budynku przy alei Jana Pawła II nr 54. Przyczynek do dziejów oświaty częstochowskiej, „Częstochowski Biuletyn Oświatowy” 2018, nr 1 (107), s. 86–88; Tomasz Haładyj, Po ciemnej stronie Alei, „Gazeta Wyborcza Częstochowa” 2005 (8 II), s. 4–6;– „Goniec Częstochowski” 1931, nr 49, s. 52.

Juliusz Sętowski