Hallerczycy w Częstochowie

Hallerczycy w Częstochowie, żołnierze Armii generała Józefa Hallera (tzw. błękitnej armii), zostali przetransportowani z Francji do Polski w pierwszych miesiącach 1919. W Częstochowie 25 – 30 V znalazły się: 2 Dywizja Strzelców Polskich (DSP) (4, 5 i 6 pułki strzelców polskich oraz 2 pułk artylerii polowej), później dwa pułki 1 DSP (3 pułk strzelców polskich i 1 pułk artylerii polowej) oraz 1 pułk artylerii ciężkiej. Dowódcą I Korpusu stacjonującego w Częstochowie był francuski gen. Dominique Odry. Delegatem komendanta garnizonu został mjr Dupnin, a Kwaterę Główną reprezentował mjr Rangier (60% kadry oficerskiej stanowili Francuzi). Przy I Korpusie działała misja francuska – Kierownictwo Współdziałania Wojskowego i Komisarz Cywilny (miał siedzibę przy ul. Kościuszki 61/63). Poczta polowa I Korpusu mieściła się początkowo przy ul. Stradomskiej 40, a następnie w oficynie budynku przy ul. Kościuszki 24 (Wolności 10). Sale wykładowe I Korpusu ulokowano w pomieszczeniach szkoły żydowskiej przy ul. Dojazd 31 (Piłsudskiego). 2 i 22 VI 1919 odwiedził Częstochowę gen. Haller (→ Haller w Częstochowie) 18 VI tr. → Powiatowa Komenda Uzupełnień w Częstochowie rozpoczęła przyjmowanie ochotników do oddziałów błękitnej armii. Obecność w Częstochowie żołnierzy w błękitnych mundurach wpłynęła na patriotyczne nastroje mieszkańców. Nauczyciele i dziewczęta z → Gimnazjum ss. Najświętszej Rodziny z Nazaretu oraz osoby sympatyzujące ufundowały sztandar dla jednego z pułków hallerowskich; projekt wykonał Stanisław Ligoń: z jednej strony sztandaru widniał Orzeł Biały z wizerunkiem męczennika Andrzeja Boboli, a po drugiej stronie wizerunek → Matki Boskiej Częstochowskiej. Znak poświęcono 12 VII 1919 na Jasnej Górze. Żołnierze gen. Hallera uczestniczyli w różnych uroczystościach na terenie miasta (m.in. w procesji Bożego Ciała), ich orkiestra dawała koncerty dla częstochowian na cele charytatywne. Na przełomie czerwca i lipca 1919 formacje I Korpusu zaczęły wyjeżdżać na front galicyjsko-wołyński w Małopolsce Wschodniej. Od 1932 działał w Częstochowie → Związek Hallerczyków.

Witold Jarno, 1 Dywizja Strzelców Armii generała Hallera w latach 1918–1919, Łódź 2006, s. 121–127; Zbigniew Grządzielski, Społeczeństwo Częstochowy wobec armii gen. Józefa Hallera, [w:] Społeczeństwo Częstochowy w latach 1918–1939, red. R. Szwed, W. Palus, Częstochowa 1997, s. 342, 345, 347, 348, 350; Jerzy B. Mazik, Poczta błękitnego wojska, „Almanach Częstochowy” 2000, s. 78, 79, 80; – Stanisław Nowak, Samorząd m. Częstochowy w latach 1916–1931. Z moich wspomnień, cz. III, Częstochowa 1994, s. 79, 80; – „Goniec Częstochowski” 1919, nr 88, s. 2; – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.