Hackiewicz Władysław Stefan

Hackiewicz Władysław Stefan (1871–1928), inżynier technolog, działacz niepodległościowy. Ur. w lipcu 1971 na Podolu, był synem Franciszka.

Po ukończeniu gimnazjum w Kijowie studiował na tamtejszym uniwersytecie, a następnie w Instytucie Technologicznym w Petersburgu. Podczas studiów wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) i należał do czołowych działaczy partii wśród studentów. W 1901 uzyskał dyplom inżyniera technologa i jeszcze w tr. rozpoczął pracę jako inżynier w Hucie „Częstochowa” B. Hantkego w Rakowie k. Częstochowy. Jesienią 1901 wraz z Walerym Sławkiem i inżynierem Jerzym Iwanowskim uczestniczył w Rakowie w zebraniu, na którym podjęto decyzję o utworzeniu koła fabrycznego PPS w hucie. Z jego inicjatywy i przy jego udziale zostało założone w Częstochowie w 1904 koło inteligencji PPS. W 1905–1907 był członkiem Okręgowego Komitetu Robotniczego (OKR) PPS, a po rozłamie w partii (listopad 1906) OKR PPS-Frakcji Rewolucyjnej (FR) w Częstochowie. W lutym 1906 brał udział w Rakowie w spotkaniu członków kierownictwa miejscowej PPS z Józefem Piłsudskim. Według Adama Uziembły, „przez pewien czas sam trzymał na sobie organizację PPS w Częstochowie”. W jego mieszkaniu, w jednym z domów inżynierskich w Rakowie, przechowywano fundusze partyjne, broń i materiały wybuchowe organizacji bojowych PPS (m.in. dynamit użyty w próbie wysadzenia pomnika Aleksandra II), ukrywali się też bojowcy. Hackiewicz, który był dobrze sytuowany, wspomagał finansowo partię; w II połowie 1905 wraz z członkami koła inteligencji PPS zebrał na zakup broni dla Organizacji Spiskowo-Bojowej blisko 5 tysięcy rubli. Jego mieszkanie służyło jako lokal konspiracyjny, m.in. tu przechowywano pieniądze zdobyte podczas akcji na pociąg pod Herbami 27 VII 1906. W lutym 1907 zagrożony aresztowaniem wyjechał do guberni jekaterynosławskiej. Do 1910 pracował jako naczelnik centralnego biura technicznego Towarzystwa Briańskiego (Briańskie Zakłady Żelazne) w Jekaterynosławiu; kierował elektryfikacją tychże zakładów. W 1910–18 był głównym inżynierem i dyrektorem technicznym w Metalurgicznych i Górniczych Zakładach Towarzystwa Noworosyjskiego w Juzówce (Donieck). Zapewne kontynuował działalność polityczną, bowiem został aresztowany na krótko 17 V 1911, po rewizji w jego mieszkaniu (znaleziono wówczas kwitariusze składek partyjnych). W procesie 82 członków PPS-FR Zagłębia i Częstochowy trwającym w dniach 15–30 V 1914 przed Warszawską Izbą Sądową został uniewinniony. W połowie 1918 wrócił do kraju. Przez pewien czas prowadził biuro techniczne, a później został dyrektorem fabryki metalowej Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki „Poręba” w Porębie k. Zawiercia. Zm. 27 XII 1928 podczas wizyty u rodziny w Warszawie. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Niepodległości (1930).

W małżeństwie z Marią Kelus miał troje dzieci, synów: Bronisława i Władysława (1910–1943), prawnika, żołnierza Armii Krajowej (AK), zamordowanego przez Niemców, oraz córkę Halinę (1903–1944), absolwentkę Szkoły Pielęgniarek Polskiego Czerwonego Krzyża, także żołnierkę AK, która poległa w Powstaniu Warszawskim.

Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. II (A.K. Kunert), Warszawa 1987), s. 454–455; – Jerzy Mucha, 100 lat spółdzielczości spożywców w Częstochowie 1899–1999, Częstochowa 1999, s. 27 (tu błędnie Gackiewicz); Juliusz Sętowski, Inteligencja PPS okręgu częstochowskiego 1892–1914, „Almanach Częstochowy” 1994, s. 59, 62, 64, 68; tenże, Inżynierowie w walce o niepodległość 1905–1907, „Nad Wartą” 1996, nr 6, s. 12; –„Goniec Częstochowski” 1914, nr 48, s. 3, 1929, nr 261, s. 2; „Legion” 1931, nr 9–10, s. 27; „Niepodległość” 1958, t. VI, s. 78; „Przedświt” 1929, nr 101, s. 4; – Archiwum Akt Nowych, Archiwum PPS 305/III/t.14 pdt. VIII s. 22.

Juliusz Sętowski