Gimnazjum Żeńskie Zofii Garzteckiej

Gimnazjum Żeńskie Zofii Garzteckiej, jeden z najstarszych zakładów naukowych dla dziewcząt w Częstochowie, istniał od 1875, początkowo jako sześcioklasowa pensja żeńska, prowadzona do 1897 przez → Marię Garztecką przy II Alei 23. Około 1906 pensja została przekształcona w siedmioklasowe gimnazjum żeńskie, mieściło się przy ul. Centralnej 3 (Śląska). Od 1915 przy gimnazjum funkcjonowały kursy handlowe prowadzone przez Janinę Steinbok. W roku szkolnym 1915/16 w gimnazjum istniało osiem klas oraz klasy przedwstępna i wstępna; uczęszczało tam 181 uczennic. Wśród nauczycieli szkoły (ogółem 21 osób) znajdowali się: ks. Jan Cesarz (prefekt), Helena Bartelska, → Tadeusz Barylski, → Tekla Buszówna, → Klara Dornheim, Maria Gapany, Jadwiga Garztecka, Wacław Malikowski, Jan Mężnicki, → Ludwik Mężnicki, Aleksander Matiuszyn (zmienił nazwisko na → Zbisławski), Anna Matiuszyn, Janina Kozłowska, Maria Kozłowska, → Bolesław Kołakowski, Józefa Słomińska, Edmund Sojecki. W 1917 było to ośmioklasowe gimnazjum prywatne → Zofii Garzteckiej i Tekli Buszówny. Szkoła borykała się z kłopotami finansowymi; wystawiano przedstawienia (w budynku przy ul. Staszica oraz w sali Straży Ogniowej Ochotniczej), z których dochód zasilał budżet szkoły; w 1916 wystawiono m.in. dwie komedie Nowoczesne kobiety i Kobiety Sienkiewicza, w 1917 Baśń o Królowej Róży. W roku szkolnym 1917/18 gimnazjum zostało przeniesione do lokalu przy ul. Jasnogórskiej 24, w 1918 jego dyrektorką została T. Buszówna (→ Gimnazjum Żeńskie Tekli Busz).

Jan Prüffer, Szkolnictwo w Częstochowie w okresie wojny (rok szkolny 1914/15–1915/16), Częstochowa 1916, s. 17, 18; – Rocznik częstochowski. Kalendarz na rok 1903 wydany na korzyść Towarzystwa Dobroczynności dla Chrześcijan w Częstochowie, Częstochowa 1903, s. III; – „Goniec Częstochowski” 1909, nr 59, s. 1, 1915, nr 53, s. 2, nr 120 s. 4, nr 156, s. 2; 1916, nr 1, s. 4. nr 197, s. 3, 1917, nr 33, s. 3, nr 40, s. 3, nr 204, s. 3.