Gimnazjum Filipa Axera,

Gimnazjum Filipa Axera, prywatna placówka oświatowa utworzona 1 IX 1925 w Częstochowie przez dr. → Filipa Axera. Gimnazjum początkowo swoją siedzibę miało przy al. Kilińskiego 25. Około 1928 zostało przeniesione do specjalnie wybudowanego gmachu (będącego własnością Axera) przy ul. Focha 24 (obecnie w budynku tym, z adresem przy ul. Nowowiejskiego 11a, znajduje się bursa szkolna). Proces dydaktyczno-wychowawczy realizowało 13 nauczycieli, którzy mieli do dyspozycji 14 sal lekcyjnych. Uczniowie zdobywali wiedzę w zakresie profilu humanistycznego lub realnego. W 1932–35 w szkole uczyło się 199 uczniów, w tym 131 dziewcząt i 68 chłopców (w 1939 – 127). Od 1932 przy szkole działała, utworzona przez Axera Prywatna Szkoła Powszechna im. płk. Berka Joselewicza oraz Jednoroczna Szkoła Handlowa (dla absolwentów szkół powszechnych). Od 1937 szkoła nosiła nazwę Prywatne Gimnazjum Koedukacyjne i Liceum Koedukacyjne dr. F. Axera. Gimnazjum funkcjonowało do 1939.

Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminariów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych, Rocznik II, zestawił Zygmunt Zagórowski, Warszawa–Lwów 1926, s. 294; – Anna Kowalińska, Żydowskie szkolnictwo średnie w Częstochowie w latach 1918–1939, „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Pedagogika” 2014, t. XV, pod red. K. Rędzińskiego i M. Łapota. s. 453, 465; Szkolnictwo miasta Częstochowy 1939–1941 (rękopis w zbiorach biblioteki Muzeum Częstochowskiego).