Fabryka „Błeszno”

Fabryka „Błeszno”, powstała w 1882 na gruntach majątku → Błeszno w osadzie → Ostatni Grosz. Inicjatorem budowy mechanicznego zakładu produkcji płótna lnianego był warszawski inżynier i przemysłowiec → Władysław Kronenberg, który postanowił konkurować ze znaną fabryką w Żyrardowie. W ciągu dwóch lat powstała tkalnia z 250 krosnami mechanicznymi, w której zainstalowano maszynę parową o mocy 300 KM (docelowo planowano 750 krosien). Nowoczesną fabrykę, pomyślaną jako konkurencyjną dla zakładów żyrardowskich Hillego i Dietricha, miało prowadzić towarzystwo akcyjne, do którego należeli: W. Kronenberg, W. Rau, H. Natanson i M. Jellinek. Przy zakładach włókienniczych wybudowano też osiedle domów dla kadry technicznej (murowane) i robotników (drewniane). W 1885 fabrykę kupiła żyrardowska firma „Hille i Dietrich”, działała pod nazwą „Błeszno”. Przez rok wyrabiano tu płótno szare lub półbielone, a od 1886 podjęto produkcję wyrobów jutowych, głównie worków. Fabryka zatrudniała początkowo 220 pracowników (104 mężczyzn i 116 kobiet), w 1892 liczba pracujących wzrosła do 553, a w 1896 do 980. W następnych latach stan zatrudnienia, jak i wartość produkcji spadały. Związane to było z pewnością z działalnością miejscowych Fabryk „Stradom” i „Warta”. Fabryka posiadała oprócz tkalni i przędzalni tzw. blich (bielnik), szwalnię worków, warsztaty mechaniczne, gazownię i kotłownię. Oddział przędzalniczy posiadał maszynę parową poruszającą ponad tysiąc wrzecion. Opis fabryki z 1889 zawdzięczamy częstochowskiemu lekarzowi Władysławowi Biegańskiemu. W 1900 fabrykę wraz z całą posesją obejmującą 50 ha zakupiło (za sumę 860 tysięcy rubli) Towarzystwo Przędzalnicze „La Czenstochovienne”.

Franciszek Sobalski, Przemysł częstochowski (1881–1914), Częstochowa 2009, s. 82, 83, 84; Władysław Biegański, Opis sanitarny fabryki worków jutowych w Błesznie, „Zdrowie” 1889, nr 48, s. 48.

Andrzej Kuśnierczyk