Częstochowska Fabryka Kapeluszy

Częstochowska Fabryka Kapeluszy, powstała w 1901 (przy ul. → Spadek), jej właścicielami byli → Henryk Markusfeld, → Stanisław Grosman i Ludwik Frydlender. W 1906 zakład przeszedł na własność H. Markusfelda. Przekształcony w 1907 w spółkę akcyjną – Towarzystwo Akcyjne Częstochowskiej Fabryki Kapeluszy; kapitał zakładowy wynosił 400 tysięcy rubli. Fabryka zatrudniała 110 robotników i 3 majstrów w 1901, 257 robotników i robotnic i 8 majstrów w 1913, a 320 w połowie 1914. W tr. fabryka produkowała tygodniowo 14400 kapeluszy męskich, damskich, dziecinnych, czapek, fezów tureckich w kilkudziesięciu fasonach i w różnych kolorach. Produkcję kierowano na rynki Królestwa Polskiego, Cesarstwa Rosyjskiego (głównie do krajów nadbałtyckich), Turcji oraz Persji. Po wybuchu wojny w sierpniu 1914 fabryka przerwała produkcję. Wznowiono ją w 1921. Rozwijała się, otwarto biura sprzedaży w Krakowie i Poznaniu (zamknięto je w 1933). Zarząd Towarzystwa Akcyjnego Fabryki Kapeluszy stanowili: H. Markusfeld, Szymon Fürstenberg, → Karol Markusfeld, → Józef Markusfeld, Leontyna Fürstenberg. Funkcje prezesów zarządów fabryki pełnili: J. Markusfeld (1921–24), Alfons Kühn (1924–25), → Henryk Stalens (1925–39). W 1921–39 stanowiska dyrektorów zajmowali kolejno: Sz. Fürstenberg i K. Markusfeld (1921–22), → Feliks Szpiro (1924), Mieczysław Markusfeld (1925), K. Markusfeld i Dawid Grosberger (1926–29), Piotr Lion (1930–31), Andrzej Stalens (1938–39). W 1939–45 fabryka znajdowała się pod niemieckim zarządem powierniczym, produkcja prawie zanikła, kierował nią wówczas Tadeusz Modrzejewski. W II połowie 1945 wznowiono produkcję, załoga liczyła 150 osób. W 1947 fabryka została upaństwowiona. W 1958 przeniesiono ją z ul. Garibaldiego 3 na ul. Waszyngtona 1/5 i zmieniono nazwę na Częstochowskie Zakłady Konfekcji Technicznej, później na Częstochowskie Zakłady Konfekcji Technicznej i Wyrobów Filcowych, od 1974 były to Zakłady Konfekcji Technicznej „Polnam” (przy ul. Wały Dwernickiego 121). W 1993 zlikwidowano je.

Dorota Czech, Kalendarium przemysłu i rzemiosła Częstochowy i okolic, „Almanach Częstochowy” 2010, s. 131, 132; Franciszek Sobalski, Przemysł częstochowski (1882–1914), Częstochowa 2009, s. 176; Wincenty Szatkowski, Monografia przemysłu częstochowskiego, Częstochowa 1914, s. 28, 29.

Juliusz Sętowski