Błeszno dzielnica

Błeszno dzielnica, znajduje się w południowej części miasta (sąsiaduje z dzielnicami → Wrzosowiak i → Raków), obejmuje obszar ograniczony od wschodu torami kolejowymi Częstochowa-Kielce, następnie torami do rzeki Konopki, rzeką Konopką na południe do ul. Żyznej, później do granic miasta. W jej skład wchodzą także osiedla → Kręciwilk, → Bugaj, → Brzeziny Małe, → Brzeziny Wielkie, → Bór. Rozwój Błeszna i wzrost liczby mieszkańców wsi spowodowany był wybudowaniem Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej (powstała w pobliżu huty Towarzystwa B. Hantke „Częstochowa” stacja osobowa i przeładunkowa nosiła nazwę Błeszno – nazwa przetrwała aż do 1966) oraz napływem ludności do istniejących w sąsiedztwie wsi fabryk i Huty „Częstochowa”. Wraz z napływem mieszkańców postępował proces podziału i rozdrobnienia gospodarstw, parcelacji ulegały także tereny należącego do Błeszna folwarku. Na dawnych mapach uwiecznione zostały nazwy terenowe (dziś zanikłe) części majątku: Murowno (między Ostatnim Groszem a Rakowem), Dalenie (przy linii kolejowej warszawsko-wiedeńskiej), Wapiennik (rejon wzgórza, na którym dziś stoi kościół), Rędzina, Wilczy Dół, Kotowiec, Winiary, Miłosówka, Chmielnik, Dąbrowa, Dziadki, Łazy. W 1909 powstało w Błesznie Stowarzyszenie Spożywców „Nasz Sklep”, w 1918 Towarzystwo Straży Ogniowej. Elektryczność zainstalowana została w połowie lat 30. XX w. W 1910–80 mieszkańcy Błeszna należeli do parafii św. Józefa w Rakowie, w 1980 samodzielną parafię pw. św. Stanisława Biskupa Pierwszego Męczennika erygował biskup Stefan Bareła, nowy kościół (przy ul. Bohaterów Katynia 40/42) został poświęcony w 2000. Inne świątynie to kościół Wniebowstąpienia Pańskiego (przy ul. Sterniczej), św. Jana Chrzciciela (przy ul. Długiej), św. Jadwigi (przy ul. Wypalanki). Wieś → Błeszno została przyłączona do Częstochowy w dwóch etapach: w 1930 włączono część należących do Błeszna osad (z ówczesnej gminy Huta Stara), a w 1952 wieś Błeszno z pozostałą częścią gruntów (wydzielonych z ówczesnej gromady Wrzosowa). Do 15 III 2004, kiedy to Rada Miasta Częstochowy ustaliła nowy podział administracyjny miasta (w odniesieniu do dzielnicy Błeszno niezgodny z historycznym), na terenie dzielnicy znajdowały się: → wzgórze Błeszno, → kościół parafialny pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika (od 1980 była to pierwsza samodzielna parafia), → cmentarz Rakowski, → ogródki działkowe „Błeszno-Wzgórze”, → osiedle mieszkaniowe „Palmowa” administrowane przez Spółdzielnię Mieszkaniową „Jura”, także bloki przy ulicy Bohaterów Katynia zarządzane przez Spółdzielnie Mieszkaniowe „Metalurg” i „Hutnik”, → stacja przekaźnikowa, → zbiorniki retencyjne Wodociągów Częstochowskich. Obecnie na obszarze dzielnicy znajdują się m.in. placówki oświatowo-wychowawcze: → Szkoła Podstawowa nr 15, → Szkoła Podstawowa nr 26, → Miejskie Przedszkole nr 19, Przedszkole Niepubliczne „Klub Kubusia Puchatka”, także → kościoły parafialne: św. Jana Chrzciciela, Wniebowstąpienia Pańskiego, św. Jadwigi Śląskiej. Miejscami cennymi, głównie ze względów przyrodniczych, są: → zbiornik „Michalina” na → Bugaju, rzeka → Konopka, struga → Brzezinka, → Łąki Błeszneńskie. Przy ul. Grobla, przy budynku po dawnym folwarku znajduje się (na prywatnej posesji) liczące sto kilkadziesiąt lat drzewo – platan, największy znany okaz platana na terenie miasta. Swoją siedzibę w dzielnicy posiada → Ochotnicza Straż Pożarna Błeszno, mniejsze jednostki OSP znajdują się przy ul. Wirażowej 36 (→ OSP Brzeziny Wielkie) i przy ul. J. Kusocińskiego (→ OSP Brzeziny Małe). Od około 2014 na Błesznie (w celu ożywienia dzielnicy) działa → Partnerstwo na Rzecz Aktywności Lokalnej „Teraz Błeszno”; liderem wśród podmiotów działających w w ramach Partnerstwa jest → Fundacja Oczami Brata.

Błeszno. Vademecum dzielnicy Częstochowy, Częstochowa 2022, s. 18–19; – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Juliusz Sętowski