„Belweder”

„Belweder”, zwyczajowa nazwa parterowego, drewnianego budynku – świetlicy Związku Zawodowego Kolejarzy, działającej w okresie II Rzeczypospolitej i Polski Ludowej przy ul. Piłsudskiego (w czasach PRL: Świerczewskiego). Odbywały się tam imprezy kulturalne i patriotyczne (odczyty, spotkania z weteranami walk o wolność Polski, pokazy filmowe), jak również rozrywkowe (w tym, w latach 60., koncerty zespołów rockowych). Istniała tam również sala teatralna; przed wojną na jej deskach organizowano w celach charytatywnych przedstawienia, pod egidą Rodziny Kolejowej. W „Belwederze” siedzibę miało częstochowskie ognisko → Kolejowego Przysposobienia Wojskowego oraz orkiestra dęta. Obok budynku funkcjonowało boisko do gry w koszykówkę (w czasie okupacji niemieckiej na jego miejscu wzniesiono podłużny budynek pomocniczy dworca kolejowego). W 1968 stan i wygląd budynku oceniano jako bardzo zły, niegodny reprezentacyjnego miejsca w centrum Częstochowy. Zapowiadano wówczas w prasie rozbiórkę „Belwederu” i przeniesienie świetlicy do zmodernizowanego dworca głównego PKP. Pomimo to obiekt działał dalej. Dopiero wiosną 1973, po licznych krytycznych uwagach co do stanu budynku i ostatecznej decyzji władz kolejowych, rozpoczęto prace rozbiórkowe i porządkowanie terenu. Usunięto wówczas również obiekt gastronomiczny działający obok „Belwederu” oraz nieestetyczne ogrodzenie. Na miejscu wyburzonego kompleksu planowano urządzić skwer oraz ustawić kioski i punkty gastronomiczne. Kolejowy klub kulturalno-oświatowy ulokowano zaś w siedzibie klubu fabrycznego Częstochowskich Zakładów Przemysłu Lniarskiego → „Warta” (przy ul. Krakowskiej 45). Obecnie teren dawnego „Belwederu” zajmuje prowizoryczny parking oraz źle utrzymany trawnik.

Tomasz Haładyj, Belweder odnaleziony, „Gazeta Wyborcza. Tygodnik Częstochowa” 14 II 2020, s. 7; – Janusz Pawlikowski, Kalendarium częstochowskie, czyli wybór dat z historii miasta i jego mieszkańców od roku 1220, Częstochowa 2001, s. 112; – „Gazeta Częstochowska” 1967, nr 6, s. 4; „Goniec Częstochowski” 1933, nr 5, s. 5; „Życie Częstochowy” 1968, nr 303, s. 6, 1969, nr 58, s. 10, 1973, nr 88, s. 10, nr 99, s. 8; – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Paweł Michalski