Baranowicz Sylwester

Baranowicz Sylwester (1846–1910), powstaniec styczniowy, zesłaniec, ksiądz katolicki, inicjator budowy w Częstochowie kościoła pw. św. Rodziny oraz kaplicy na cmentarzu Kule. Ur. 22 I 1846 w miejscowości Goreczkowszczyzna w powiecie oszmiańskim na Litwie w rodzinie szlacheckiej.

Uczęszczał do gimnazjum w Wilnie, skąd w 1863 wstąpił od oddziału powstańczego Ludwika Narbutta. Po rozbiciu przez Rosjan partii powstańczej został uwięziony i skazany na 12 lat zesłania na Syberii. Do kraju wrócił po ogłoszeniu amnestii przez władze rosyjskie. Początkowo uczył się w seminarium duchownym w Warszawie, później przeniósł się do seminarium we Włocławku. Święcenia kapłańskie otrzymał 4 VII 1880 we Włocławku. Pracował jako wikariusz: od 1880 w Psarach, od 1882 w Pabianicach, od 1886 w Brześciu Kujawskim (gdzie był także wikariuszem administratorem i kapelanem więziennym) i od 1888 w parafii pw. św. Zygmunta w Częstochowie. W 1887 otrzymał nominację na kapelana sióstr dominikanek w św. Annie w parafii Przyrów koło Częstochowy (został zatwierdzony na to stanowisko przez władze rosyjskie dopiero po trzech latach); w 1887–90 był nadzwyczajnym spowiednikiem sióstr. W 1888–1905 mieszkał w Częstochowie i dojeżdżał do klasztoru sióstr. W parafii częstochowskiej pw. św. Zygmunta zasłynął jako sumienny spowiednik i duszpasterz robotników; wprowadził zwyczaj odprawiania mszy świętej oraz spowiedzi dla robotników i robotnic jeszcze przed rozpoczęciem przez nich porannej pracy w fabrykach. Według kroniki parafii Świętej Rodziny w Częstochowie Baranowicz zaproponował wzniesienie nowego kościoła parafialnego. Dzięki jego aktywności zostały opracowane plany budowy, ksiądz postarał się też o zatwierdzenie dokumentacji przez władze rosyjskie. Głównie dzięki jego staraniom zgromadzono ze zbiórek wśród mieszkańców Częstochowy kilkadziesiąt tysięcy rubli na budowę. Prace przy wznoszeniu kościoła pw. św. Rodziny rozpoczęły się w 1900 i prowadził je ks. Baranowicz. W 1901, po śmierci proboszcza ks. Michała Nowakowskiego, ks. Baranowicz został ustanowiony tymczasowym administratorem parafii pw. św. Zygmunta w Częstochowie. Dzięki jego staraniom wybudowano na cmentarzu parafialnym (obecnie → cmentarz Kule) kaplicę pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego z 36 kryptami. W lipcu 1905 ks. Baranowicz zamieszkał na stałe w klasztorze dominikanek w św. Annie. W miejscowości tej utworzył ochronkę dla dzieci. Zmarł w szpitalu w Warszawie 21 XI 1910, pochowano go na Cmentarzu Powązkowskim. We wspomnieniu pośmiertnym, które ukazało się w „Gońcu Częstochowskim” (z 23 XI 1910), autor pisze o nim jako „kapłanie świątobliwym i ożywionym wielką miłością ojczyzny”.

Bazylika Archikatedralna Świętej Rodziny w Częstochowie. Album pamiątkowy na Jubileusz 100-lecia parafii, Częstochowa 2017, s. 6 (tu fot.); Wojciech Skrodzki, Archikatedra Świętej Rodziny w Częstochowie, Częstochowa 1996, s. 13; – „Goniec Częstochowski” 1910, nr 145, s. 3 (wspomnienie pośmiertne): – biogram ks. Sylwestra Baranowicza autorstwa ks. Stanisława Zabraniaka w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Juliusz Sętowski