Augustyniak Andrzej

Augustyniak Andrzej (1872–1941), pseud. Bolek, Bolek II, Sosna. Działacz socjalistyczny i niepodległościowy, spółdzielca, członek Rady Miejskiej w Częstochowie. Ur. 13 XI 1872 w Krzepicach, był synem Piotra i Petroneli z Chyżyńskich.

Pracował jako robotnik (z zawodu był stolarzem) w fabryce włókienniczej Peltzer et Fils w Częstochowie. W 1898 był jednym z inicjatorów utworzenia przy fabryce Stowarzyszenia Spożywczego „Pomoc”; później należał do zarządu tegoż stowarzyszenia. Od 1897 był członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS); m.in. przewoził i kolportował nielegalną prasę. W 1904 podczas wojny rosyjsko-japońskiej brał udział w akcji skierowanej przeciwko mobilizacji do wojska rosyjskiego rezerwistów Polaków. Aresztowany w 1905, zbiegł i przez kilka miesięcy ukrywał się w różnych miejscowościach powiatu częstochowskiego. W 1906 brał udział w sprowadzaniu broni dla Organizacji Bojowej PPS. W tr. powtórnie aresztowany, był więziony w Piotrkowie, lecz wskutek zabiegów rodziny wkrótce zwolniono go. Po rozłamie w PPS od listopada należał do PPS-Frakcji Rewolucyjnej (PPS-FR). W 1913 wraz z grupą działaczy doprowadził do zjednoczenia ruchu spółdzielczego w Częstochowie i utworzenia Stowarzyszenia Spółdzielczego → „Nasza Piekarnia”. W sierpniu 1914 wstąpił w Krakowie do I Brygady Legionów Polskich, jednak jeszcze w tr. ze względu na chorobę płuc zwolniono go ze służby. W 1915–18 działał w Polskiej Organizacji Wojskowej w Częstochowie. W listopadzie 1918 brał udział na terenie miasta w rozbrajaniu Niemców. Od końca tr. z ramienia PPS-FR był członkiem → Częstochowskiej Rady Robotniczej. Jako jej przedstawiciel w grudniu 1918 wszedł do rozszerzonego składu Rady Miejskiej (RM). W lipcu 1923 ze względu na rezygnację z funkcji jednego z radnych ponownie wszedł do RM. Od 1919 należał do zarządu Spółdzielni Spożywców → „Jedność”; w 1923 i w 1930–31 był zastępcą przewodniczącego Rady Nadzorczej tejże spółdzielni. W listopadzie 1932, gdy spółdzielnia przeżywała kryzys, był jednym z organizatorów Komitetu Ratowania „Jedności”. Od 1930 należał do zarządu → Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Podczas okupacji niemieckiej na początku 1940 był jednym ze współorganizatorów w Częstochowie organizacji PPS Wolność-Równość-Niepodległość. Mieszkał w Częstochowie przy ul. 1 Maja 19. Zm. 28 V 1941 w Częstochowie, został pochowany na cmentarzu Kule (w sektorze 16, rząd PN, grób 13). Odznaczony Medalem Niepodległości (1938).

Augustyniak był dwukrotnie żonaty: z Agnieszką Pilarską (ok. 1874–1907), później z Anną Królikowską. W obydwu małżeństwach nie miał dzieci.

Juliusz Sętowski, Cmentarz Kule w Częstochowie. Przewodnik biograficzny, Częstochowa 2005, s. 24; Jerzy Mucha, 100 lat spółdzielczości spożywców w Częstochowie 1899–1999, Częstochowa 1999, s. 23, 26, 50, 58, 63, 68, 72, 73, 75; – „Częstochowianin” 1930, nr 16, s. 3; „Głos Wolności” 1923, nr 29, s. 2; „Goniec Częstochowski” 1913, nr 68, s. 2; – Archiwum Państwowe w Częstochowie, Magistrat Częstochowy 1998 s. 6, 5026 s. 208; Wojskowe Biuro Historyczne, akta Medalu Niepodległości, t. 437 (wniosek odznaczeniowy); Urząd Stanu Cywilnego w Częstochowie, parafia św. Rodziny 1941, akt zgonu nr 233, k. 137; – informacje Tadeusza Sikorskiego z Częstochowy; – odpis z inskrypcji nagrobnej (tu fot.).

Juliusz Sętowski