Antczak Władysław

Antczak Władysław (1895–1960) pseud. Ryszard, nazwisko przybrane Stanisław Wasilewski. Podoficer Wojska Polskiego i Armii Krajowej. Ur. 21 XI 1895 w Przystajni, był synem Romana, przedsiębiorcy budowlanego, i Joanny z d. Lida, bratem Bolesława (1899–1962), porucznika Wojska Polskiego, który mieszkał w Siedlcach.

Jako ochotnik brał udział w wojnie z Rosją bolszewicką. W 1923 wstąpił do Szkoły Podchorążych w Bydgoszczy (ze względu na zawarte małżeństwo nie ukończył jej). W stopniu chorążego służył w 23 pułku piechoty we Włodzimierzu Wołyńskim. Z macierzystym pułkiem walczył w wojnie z Niemcami we wrześniu 1939, ranny podczas walk został wzięty do niewoli niemieckiej. Zbiegł, przedostał się do Częstochowy. Później wraz z żoną i synami przeprowadzili się do Rędzin. Podjął pracę (jako robotnik fizyczny) w fabryce chemicznej w Rudnikach (Towarzystwo Akcyjne „Rędziny” pod zarządem niemieckim). W 1940 przystąpił do Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej (ZWZ–AK); był inspektorem w podobwodzie „Modelarnia” podlegającym częstochowskiemu Inspektoratowi AK. Z jego inicjatywy wykonano w Rędzinach wyrok na konfidencie gestapo, który sporządził listę osób przeznaczonych do aresztowania. W styczniu 1945, po wypłaceniu odprawy podwładnym, pod zmienionym nazwiskiem (jako Stanisław Wasilewski) przeniósł się do Częstochowy. Później, w obawie przed aresztowaniem, wyjechał do Siedlec (do brata Bolesława). W maju tr. został tam aresztowany i przewieziony do więzienia na Zawodziu w Częstochowie. Zwolniony został w grudniu 1946. Do wiosny 1947 był zastępcą administratora majątku ziemskiego Hadra k. Lublińca. Później przeniósł się z rodziną do Opola; pracował do 1957 w Hucie Małapanew w Ozimku. Antczak był uzdolniony muzycznie. Zm. 9 III 1960 w Opolu, pochowany został na cmentarzu Kule w Częstochowie (sektor 21, rząd 3, grób nr 9). Odznaczony Krzyżem Walecznych (za wojnę z bolszewikami).

Jego żoną (od 1926) była Stanisława z Musików, córka Mikołaja, kolejarza. Mieli dwóch synów, Tadeusza (23 X 1927–23 III 2018), lekarza, który pracował w szpitalu w Opolu, oraz Jerzego (25 XII 1929–), reżysera teatralnego i filmowego (Hrabina Cosel, Noce i dnie, Chopin. Pragnienie miłości).

Jerzy Antczak, Jak ja ich kochałem, Warszawa 2020; Jerzy Antczak, Noce i dnie mojego życia, Warszawa 2009, s. 66–75, 366–369; Tadeusz Piersiak, Bohater tamtych czasów, „Gazeta Wyborcza Częstochowa”, 2013 (z 8 XI), s. 4; – odpis z inskrypcji nagrobnej; – materiały w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

Andrzej Kuśnierczyk, Juliusz Sętowski